مواجهه ایران و امریکا؛ راهبردها و تاکتیک‌ها (راهکنش ها)

نویسندگان

1 استادیار علوم سیاسی دانشگاه شهید چمران اهواز

2 نویسنده مسئول: استادیار روابط بین‌الملل دانشگاه شهید چمران اهواز

doi
چکیده

جمهوری اسلامی ایران با فرهنگ انقلابی خود از سال 1357 در قامت یک قدرت سالم تجدیدنظر­طلب، حضور مستکبرانة امریکا را از سپهر سیاست خود حذف نمود و در مسائل منطقه‌ای و بین‌المللی به‌چالش کشاند. در واکنش به این رویکرد انقلابی، سیاست تضعیف و براندازی نظام سیاسی ایران در دستور کار دولت­های مختلف امریکا قرار گرفت. به‌دنبال توافق اتمی بین ایران و قدرت‌های جهانی این ظن پدید آمد که روابط دو کشور رو به بهبودی گذاشته و زمینه همکاری در دیگر عرصه‌ها فراهم خواهد شد، اما با خروج دولت ترامپ از برجام دوباره شاهد بالاگرفتن تنش­ها میان دو کشور بوده و واشنگتن می­کوشد مقامات تهران را به تسلیم وادارد. درهمین‌راستا پرسش مقاله حاضر این است که «راهبردها و راهکنش­های امریکا در مواجهه با جمهوری اسلامی ایران از چه مؤلفه­ها و شاخص­هایی برخوردار است» و راهکارهای مقابله با آنها کدام است؟ فرضیه­ مقاله، این­گونه تدوین یافته است که «امریکا در چارچوب یک جنگ سیاسی، پروژه­ بی‌ثبات­سازی و فروپاشی ایران را در دو سطح داخلی و خارجی دنبال می­کند؛ در سطح داخلی حقانیت­زدایی و ایجاد خدشه در مشروعیت نظام سیاسی ایران ازطریق ایجاد نارضایتی عمومی، محور اصلی تلاش­های دولت امریکا است و در سطح خارجی، امریکا درپی حذف اعتبار ژئوپلیتیک و ژئو­استراتژیک ایران در منطقه است. راهکار اساسی برای مقابله با این چالش، تقویت مؤلفه­های درونی قدرت ازجمله کارآمدی یا همان مشروعیت ثانویه نظام است.» چارچوب نظری پژوهش، تلفیقی از «نظریه جنگ سیاسی»، «نظریه قدرت نرم» و «نظریه­ حوزه­ عمومی هابرماس» است. روش پژوهش، توصیفی ـ تحلیلی و  ابزار گردآوری داده­ها کتابخانه­ای و اسنادی است. براساس یافته­های تحقیق، امریکا درراستای فشار حداکثری با هدف براندازی، به‌دنبال تهی­سازی قدرت نظام سیاسی ایران از درون و دفع نفوذ منطقه­ای تهران است. ازاین‌رو، می­توان اینگونه برداشت کرد که تهدیداتِ متوجه ثبات سیاسی ایران جدی بوده و برای خنثی­سازی آنها ­باید ملاک‌های کارآمدی و مشروعیت نظام تقویت شود. درضمن، نگارندگان از روش سناریو­نویسی به‌منظور آزمون تأثیر متغیر مستقل (راهکنش­های براندازی) بر متغیر وابسته (آینده نظام سیاسی) بهره برده­اند.