واکاوی جلوههای اخلاق اسلامی در سازمان: پژوهشی مبتنی بر تحلیل مضمون در نهجالبلاغه
نویسندگان
1 استاد گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 کارشناسی ارشد مدیریت منابع انسانی، گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
doi
10.22034/jipas.2020.249111.1104چکیده
پیامدها و نتایج مثبت عمل به اصول اخلاقی در سازمانها باعث شده که ضرورت اخلاق در محیط کار به مسئلهای غیرقابل انکار تبدیل شود. از آنجا که تعریف اخلاق و اصول اخلاقی متأثر از بینش و مکتب فکری است، رویکرد اسلامی به سازمان و مدیریت نیز چارچوب خود را در زمینه اصول اخلاقی حاکم بر سازمان دارد. برای شناخت این چارچوب لازم است به منابع دینی اعمّ از آیات و روایات مراجعه کرد. در میان این منابع، کتاب شریف نهجالبلاغه ویژگیهای منحصر به فردی دارد. لذا در پژوهش حاضر، برای کشف جلوههای اخلاق اسلامی در سازمان، با استفاده از روش تحلیل مضمون به این منبع مراجعه شدهاست. در این پژوهش، 14 مضمون اصلی و 41 مضمون فرعی شناسایی شده که در شش دستة اخلاق در مدیریت، اخلاق در عملکرد کارکنان، اخلاق در تعامل با رقبا، اخلاق در تعامل با همپیمانان و اخلاق در تعامل با اربابرجوع و مخاطبان دستهبندی شدهاند. تعهد اخلاقی، روحیه خدمتگزاری و مردمداری، نگرش غیرمادی به مقام، عدالت، صداقت و حفظ عزت کارکنان در بعد مدیریت، کنترل درونی بر اساس تقوا، عزتمندی در برابر مافوق و زیردستان برای مدیر به منزله فرزند برای پدر در بُعد عملکرد کارکنان، توجه به حلال بودن مال و کسب روزی از طریق جلب رضایت خدا در بُعد مالی، رقابت سالم در بعد تعامل با رقبا، جلب رضایت مردم در تعامل با مخاطبان و پایبندی به تعهدات در تعامل با همپیمانان، مضامین اصلی پژوهش میباشند.
