اعتباربخشی علمی به الگوی طراز عمق‌بخشی خارجی انقلاب اسلامی

نویسندگان

1 دانشیار جامعه‌شناسی سیاسی دانشگاه امام صادق(ع)

2 عضو هیئت‌علمی دانشگاه جامع امام حسین(ع)

doi
چکیده

عمق‌بخشی، اطلاقی نو برای مأموریتی مستمر در نهادهای انقلابی به‌ویژه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است که رهبران و اندیشمندان راهبردی انقلاب اسلامی وجهۀ همت خود را معطوف به تحقق آن در دو بعد داخلی و خارجی می‌نمایند. دراین‌میان، با وجود حجم انبوهی از رهنمودهای رهبری معظم انقلاب اسلامی دراین‌خصوص، فقدان الگویی متیقّن و برخوردار از روایی علمی، برآمده از این داده‌ها به‌مثابه «طراز انقلاب اسلامی» راهبردپژوهان را برآن داشته است تا با هدف تکثیر ارزش‌های خود در فراپیرامون و افزایش شعاع اثرشان در محیط‌های گوناگون، تهدیدات ‌منافع امنیت ملی را فروکاهیده، بستر لازم برای کسب آن منافع را بیشینه نمایند. بدین‌منظور، تحقیق حاضر که ازحیث هدف، تحقیقی ـ کاربردی است و ازحیث ماهیت داده‌ها در زمرۀ تحقیقات آمیخته محسوب می‌شود، اعتباربخشی علمی به الگوی طراز عمق‌بخشی خارجی انقلاب اسلامی را مطمح‌نظر خویش قرار داده و با بهره‌گیری از راهبرد پژوهشی آمیخته؛ برمبنای روش گرندد‌تئوری، داده‌های لازم را از کل آراء و نظرات مقام معظم‌ رهبری گردآوری نموده و از نرم‌افزار تحلیل کیفی مکس‌کیودا12 برای تولید سطوح، ابعاد و مؤلفه‌های آن مفهوم، استفاده و نگاشت (گراف) مدل خروجی آن را در دو مرحله، اعتبارسنجی نموده است. در مرحلۀ نخست، با روش دلفی به ‌اخذ نظرات 7 نفر از خبرگان، درخصوص نگاشت (گراف) نهائی نرم‌افزار موصوف پرداخت. خروجی این مرحله، مدلی بود حاوی سه‌سطح «صدورانقلاب»، «بازتابش انقلاب» و «وسع‌افزائی انقلاب اسلامی» که مجموعاً در 4 بعد «لوازم الگوشدن انقلاب»، «ظرفیت‌های الگوشدن انقلاب»، «الزامات نهضت‌سازی» و «گفتمان‌سازی»، 24 مؤلفه را دربرگرفته بود. سپس مدل خروجی مرحلۀ نخست را در حجم نمونۀ 24 نفره‌ از خبرگان تحقیق اعتبارسنجی کرد. در این مرحله نتایج ضریب سی.وی.آر آزمون لاوشه، اعتبار مدل را تأیید نمود. لیکن نتایج آزمون فریدمن و ضریب موزون آن نشان داد که مؤلفۀ «تأسی به ‌اولیای الهی» در سطح اطمینان 95 درصد فاقد معنی‌داری آماری است. لذا مدل حاوی 23 مؤلفۀ مابقی، به‌عنوان الگوی عمق‌بخشی خارجی انقلاب اسلامی مبتنی‌بر اندیشۀ سیاسی رهبری معظم معرفی شد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد مؤلفه‌های «آرمان فلسطین»، «استکبارستیزی» و «کار تشکیلاتی قبل از پیروزی و نظام‌سازی بعد از پیرزوی نهضت‌ها» دارای بیشترین نقش‌آفرینی در تعمیق خارجی انقلاب اسلامی در محیط‌های متجانس و نامتجانس می‌باشند.