اثربخشی مداخله شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی بر نگرش به مرگ و امیدواری زنان مبتلا به سرطان سینه: یک کارآزمایی بالینی تصادفی شده

نویسندگان

1 . گروه روانشناسی سلامت، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصـفهان، اصفهان، ایران و مرکز تحقیقات علوم رفتاری، دانشگاه علوم پزشکی اصـفهان، اصفهان، ایران

2 . روانشناسی سلامت، مرکز توسعه پژوهش‌های بالینی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.

3 گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

4 روانشناسی سلامت، مرکز توسعه پژوهش‌های بالینی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران.

5 مرکز تحقیقات علوم رفتاری، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.22070/daneshmed.2025.20015.1579
چکیده

مقدمه و هدف: سرطان علاوه بر اثرات جسمانی می تواند آثار روانشناختی عمیقی بر فرد بگذارد. مواجهه با سرطان به نوعی مواجهه با مرگ قریب الوقوع است که می‌تواند نگرش به مرگ، احساس اضطراب و ناامیدی را تحت تأثیر قرار دهد. لذا این پژوهش با هدف بررسی اثربخشی مداخله شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی بر نگرش به مرگ و امیدواری زنان مبتلا به سرطان سینه انجام شد.مواد و روش ها: پژوهش حاضر از نوع نیمه آزمایشی با گروه کنترل و مراحل پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری بود. جامعه آماری پژوهش را کلیه زنان مبتلا به سرطان سینه شهر اصفهان تشکیل دادند که به روش نمونه گیری در دسترس تعداد 36 نفر در سال 1400 از بیمارستان سیدالشهدا انتخاب شدند. ابزار پژوهش پرسشنامه نیم رخ نگرش به مرگ وونگ، رکر و گس، پرسشنامه امیدواری اشنایدر بود. جلسات شناخت‌درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی در قالب 8 جلسه 90 دقیقه‌ای بر اساس مدل کابات زین ارائه شد.  از تحلیل واریانس اندازه‌گیری‌های مکرر با استفاده از نرم افزار SPSS-26 استفاده شد.نتایج: نتایج پژوهش نشان داد که شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی در مرحله پس آزمون تاثیری بر نگرش نسبت به مرگ نداشت(05/0p>) با اینحال در مرحله پیگیری این مداخله موثر بود(05/0p<). همچنین شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی بر امیدواری موثر بود(05/0p<).نتیجه گیری: نتایج این پژوهش نشان داد که شناخت درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی در کوتاه‌مدت تأثیری معنادار بر نگرش نسبت به مرگ نداشت، اما در مرحله پیگیری تأثیر مثبتی را نشان داد. این یافته‌ها بیانگر آن است که با توجه به پیچیده بودن مقوله نگرش نسبت به مرگ به نظر می رسد که اثرات مداخله آزمایشی نیاز به پردازش های سطح بالاتری داشته است که در مرحله پیگیری خود را نشان داد. علاوه بر این، تأثیر مثبت شناخت درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر امیدواری، اهمیت استفاده از این رویکرد را در بهبود وضعیت روانی زنان مبتلا به سرطان سینه برجسته می‌کند. پیشنهاد می‌شود متخصصان سلامت روان از این روش در درمان بیماران صعب‌العلاج استفاده کرده و تحقیقات بیشتری درباره پایداری نتایج انجام شود.Background and ObjectiveIn addition to physical effects, cancer can have profound psychological effects on an individual. Facing cancer is, in a way, confronting the imminence of death, which can influence attitudes toward death, anxiety, and hopelessness.This study aims to investigate the effectiveness of mindfulness-based cognitive therapy Intervention on the attitude towards death and hope of women with breast cancer.Materials and MethodThe present study was a quasi-experimental study with a control group and pre-test, post-test and follow-up stages. The statistical population of the study consisted of women with breast cancer in Isfahan, 36 of whom were selected by convenience sampling from Seyed al-Shohada Hospital in 2021. The research instruments were the Wong Death Attitude Profile Questionnaire and the Schneider Hope Questionnaire. Mindfulness-based cognitive therapy sessions were presented in the form of 8 90-minute sessions based on the Kabat-Zinn model. Repeated measures analysis of variance was used using SPSS-26 software.ResultsThe results of the study showed that mindfulness-based cognitive therapy had no effect on attitudes towards death in the post-test phase (p>0.05), however, it was effective in the follow-up phase of this intervention (p<0.05). Also, mindfulness-based cognitive therapy was effective on hope (p<0.05).ConclusionThe results of this study indicated that Mindfulness-Based Cognitive Therapy (MBCT) did not have a significant short-term effect on attitudes toward death but demonstrated a positive impact in the follow-up phase. These findings suggest that, given the complexity of attitudes toward death, the effects of the intervention may require higher-level cognitive processing, which became evident during the follow-up phase. Furthermore, the positive impact of MBCT on hope highlights the importance of utilizing this approach to improve the psychological well-being of women with breast cancer. It is recommended that mental health professionals incorporate this method in the treatment of patients with life-threatening illnesses and conduct further research on the sustainability of its outcomes.