آسیبشناسی نظام مدیریت جذب و استخدام در بخش دولتی ایران
نویسندگان
1 استادیار، گروه حکمرانی فرهنگی و اجتماعی، دانشکدۀ حکمرانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 کارشناسی ارشد مدیریت منابع انسانی، گروه رهبری و سرمایه انسانی، دانشکده مدیریت دولتی و علوم سازمانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه
doi
10.22034/jhrs.2026.578693.2560چکیده
زمینه و هدف: شایستهگزینی از مباحث اساسی در نظام اداری ایران است و سازمان اداری و استخدامی کشور بهمنزله نهاد خطمشیگذار در حوزه استخدام دولتی، متولی تأمین منابع انسانی شایسته در بخش عمومی است. این پژوهش با هدف آسیبشناسی وضعیت فعلی نظام مدیریت جذب و استخدام در بخش دولتی و ارائه راهکارهایی برای ارتقای اثربخشی آن انجام شده است.روش: در این پژوهش کیفی، دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته با خبرگان استخدام بخش دولتی گردآوری شدند و برای تحلیل دادهها از روش تحلیل مضمون استفاده شد. نمونهگیری به صورت هدفمند بود و تا کسب اطمینان از رسیدن به اشباع نظری، 22 مصاحبه انجام شد.یافتهها: تحلیل دادهها منجر به استخراج 101 کد و سازماندهی آنها در قالب سه مضمون اصلی و هفت مضمون فرعی شد. مضامین اصلی شامل آسیبهای مرتبط با ابزارها و روشهای ارزیابی (با دو مضمون فرعی: آسیبهای آزمون کتبی و آسیبهای مصاحبه استخدامی)، آسیبهای مرتبط با کنشگران استخدام (با دو مضمون فرعی: آسیبهای مصاحبهکنندگان و آسیبهای داوطلبان)، و آسیبهای حکمرانی و نهادی (با سه مضمون فرعی: آسیبهای دستگاه اجرایی متقاضی، محدودیتهای حقوقی و ساختاری، و آسیبهای خطمشیگذاری) بودند. مهمترین آسیبها شامل شایستگیمحور نبودن آزمونها، ضعف استانداردسازی مصاحبهها، خطاهای شناختی مصاحبهکنندگان، کاهش تمایل نخبگان به استخدام در بخش دولتی، ضعف برنامهریزی نیروی انسانی بخش دولتی، محدودیتهای قانونی و نبود یکپارچگی خطمشیها است.نتیجهگیری: نتایج نشان داد نظام استخدامی دولت با چالشهایی همزمان در سطح ابزارهای سنجش، کنشگران و حکمرانی و نهادی مواجه است و ارتقای شایستهگزینی نیازمند اصلاحات ساختاری، تقویت ابزارهای ارزیابی و بازنگری در خطمشیهای استخدامی است.
