الهیات فمینیستی مسیحی؛ انواع و اصول نظری

نویسندگان

1 استادیار گروه مبانی نظری پژوهشکده زن و خانواده.

doi
050110
چکیده

الهیات فمینیستی الهیاتی انتقادی است که به دنبال ایجاد آگاهی فمینیستی از مردانه‌بودن الهیات است و با استفاده از ابزار تحلیلی جنسیت به بررسی و فهم متون، سنت­ها، مناسک و اساساً سیاق دینی می­پردازد تا به پیشنهادهایی دست یابد که برای تبیین سهم کامل زنان در الهیات مفید باشد. رویکرد متکلمان فمینیست به این پرسش که آیا مسیحیت موجود می­تواند تأمین­کننده دغدغه­های زنان و رهایی­بخش برای آنان باشد یا خیر، دارای سه طیف انقلابی، اصللاحی و بازسازی­گرایانه است. گونه­های الهیات فمینیستی را نیز می­توان در چهار قسم تصویر نمود: الهیات فمینیستی به مثابه فلسفه دین؛ به مثابه الهیات پساسنتی؛ به مثابه هرمنوتیک کتاب مقدس؛ به مثابه الهیات ادیان. در این تنوع منظر، رشدی سه‌مرحله­ای قابل مشاهده است که شامل پیش­فرض­سازی انسانیت برای زنان، جایابی نقادانه زنان در الهیات موجود و اصلاح اجتماع می­گردد. نقاط محوری الهیات فمینیستی مسیحی عبارت‌اند از: الهیات زندگی و شور؛ پدر به مثابه امر الهیِ مرتبط با زندگی؛ تأکید بر ساخت استعاری و اسطوره­ای آموزه­های دینی؛ پذیرش تکثر به عنوان منبع گسترش معرفتی؛ بازخوانی هنجار اخلاقی؛ طراحی سیاست هویتی؛ بسط آگاهی انتقادی؛ ضرورت تمرین فردی و کنش اجتماعی. به نظر می­رسد این امور در تناظر با الهیات اسلامی نیز معنادارند و تحقیق در تراث و گفت‌وگو با اندیشمندان و صاحب­نظران در این حوزه می­تواند ابعاد عالمانه و درخشنده الهیات اسلام را بارز نماید.