شناسایی تهیه‌کنندگان اظهارنامه‌های مالیاتی غیر واقعی بر اساس پردازش سیگنال‌های مغزی (EEG)

نویسندگان

1 دکترای حسابداری، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران

2 دانشیار، گروه حسابداری، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران.

3 استادیار گروه حسابداری، واحد علی آبادکتول، دانشگاه آزاد اسلامی، علی آباد کتول، ایران

4 استادیار گروه حسابداری، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران

doi
10.22034/iaar.2023.179300
چکیده

هدف: مالیات یکی از منابع مالی دولت است، اما متأسفانه فرار مالیاتی سال‌هاست رواج پیداکرده؛ این در حالی است که بر اساس آخرین تغییرات قانون مالیات‌‌های مستقیم، محاسبه مالیات به روش علی الراس حذف و جرم مالیاتی اضافه گردیده است و سازمان امور مالیاتی برای اثبات اظهارنامه‌های غیرواقعی با مشکل روبرو می‌شود. لذا این پژوهش باهدف شناسایی تهیه‌کنندگان اظهارنامه‌های غیرواقعی بر اساس روش دروغ‌سنجی با استفاده از سیگنال‌های مغزی تهیه‌شده است؛ روش: روش دروغ‌سنجی مغزی، با بررسی سیگنال‌های مغزی (استخراج مؤلفه شناختی p300) افراد دروغ‌گو (G) را تشخیص می‌دهد. بدین منظور ابتدا پروتکل اودبال[1] با 20 سؤال متشکل از 17 سؤال عادی و 3 سؤال کلیدی طراحی شد که پاسخ‌های دوگانه "بله" و"خیر"  داشت به‌نحوی‌که  تمامی سؤالات 3 مرتبه تصادفی نمایش داده می‌شد. این آزمون روی 40داوطلب در دو گروه راست‌گو[2] (N)و دروغ‌گو[3] (G) متشکل از 10 آقا و10 خانم اجرا شد. که از این تعداد 33 سیگنال مغزی (16نفر درگروه راست‌گو (N)و17 نفر درگروه دروغ‌گو (G)) موردقبول و پردازش قرار گرفت. سپس دامنه p300 از سیگنال مغزی افراد دروغ‌گو (G) استخراج گردید و نتایج دو گروه موردبررسی قرار گرفت. یافته‌ها:  نتایج به‌دست‌آمده با شناسایی 14 فرد راست‌گو (N) و 16 فرد دروغ‌گو (G) به‌طور صحیح حاکی از توانمندی روش پیشنهادی در تشخیص اظهارنامه‌های غیرواقعی از واقعی با صحت  91%، حساسیت 93.3%، ویژگی 88.9% و دقت 87.5% می‌باشد. نتیجه‌گیری: ازآنجایی‌که مغز، منشأ تصمیم‌گیری و سیگنال‌های مغزی، غنای اطلاعاتی بالایی دارد، دلایل کافی وجود دارد تا بتوان از روش پیشنهادی برای شناسایی تهیه‌کنندگان اظهارنامه‌های مالیاتی غیرواقعی استفاده کرد.