ارزیابی سیاست‌های مالیاتی از جنبه توزیع درآمد

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری اقتصاد دانشکده علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد ابهر، ابهر، ایران

2 دانشیار گروه اقتصاد دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 استاد گروه اقتصاد دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران

4 استادیار دانشکده علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد ابهر، ابهر، ایران

doi
10.29252/jem.2022.224193.1674
چکیده

توزیع نابرابر درآمد و ثروت در جامعه سبب بروز مشکلات جدی در حوزه‌های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی خواهد شد. در این زمینه، منابع مالیاتی، مهم‌ترین ابزار دولت برای بهبود و توزیع مجدد درآمد هستند. با توجه به نقش و اهمیت مالیات‌ها در توزیع درآمد در جامعه، این تحقیق قصد ارزیابی سیستم مالیاتی از جنبه توزیع درآمد با استفاده از داده‌های سال‌های 1385 تا 1395 استآن‌ها با استفاده از الگو‌های گشتاور تعمیم‌یافته دارد. در این راستا، اثر متغیرهای مالیات بر درآمد شرکت‌ها، مالیات بر درآمد اشخاص حقیقی، مالیات بر ثروت، مالیات بر کالا و خدمات، نرخ تورم، نرخ بیکاری و رشد تولید ناخالص داخلی بر ضریب جینی (شاخص نابرابری توزیع درآمد) مورد مطالعه قرار گرفته است. نتایج برآورد الگو نشان می‌دهد که اثر مالیات بر درآمد اشخاص حقوقی، مالیات بر ثروت، نرخ تورم و رشد اقتصادی بر ضریب جینی مثبت و معنادار است. هر چه این متغیرها افزایش یابد، ضریب جینی افزایش می‌یابد و نابرابری درآمد بیشتر می‌گردد. اثر مالیات بر درآمد اشخاص حقیقی، مالیات بر ارزش افزوده و نرخ بیکاری بر ضریب جینی منفی و معنادار است، به عبارتی هرچه این متغیرها افزایش یابد، ضریب جینی کاهش می‌یابد.