واکاوی حق دولتها در تولید و توسعة تسلیحات نظامی از منظر حقوق بین الملل

نویسندگان

1 دانشیار حقوق بین الملل

2 دانشجوی دکتری حقوق بین‌الملل عمومی

doi
چکیده

موضوع خلع سلاح و کنترل تسلیحات، از مسائلی است که در دو قرن اخیر به‌ویژه پس از جنگ جهانی دوم، در سه سطح سلاح‌های هسته‌ای، شیمیایی و بیولوژیک و از سوی سازمان ملل متحد، دو کشور امریکا و شوروی و سایر کشورها و سازمان‌های منطقه‌ای و بین‌المللی بررسی شده است. با این وصف، هنوز جامعة بشری به تمام اهداف مقرر در حوزة خلع سلاح و کنترل تسلیحات نرسیده است. این در حالی است که براساس نظریة کاربرد تسلیحات، ممنوعیت‌ها و محدودیت‌هایی در تولید و توسعة تسلیحات نامتعارف، تسلیحات متعارف و تجارت حاصل از آنها و همچنین تسلیحات جدید ایجاد شده است. لذا این سؤال مطرح می‌شود که چه محدودیت‌هایی بر حق تولید و توسعة تسلیحات نظامی اعم از نامتعارف و متعارف در پرتو معاهدات مربوط به خلع تسلیحات و کنترل آنها شکل گرفته است. در این نوشتار که به شیوة کتابخانه‌ای-اسنادی صورت گرفته، ضمن انتخاب نظریة کاربرد تسلیحات و پس از بررسی ممنوعیت‌ها و محدودیت‌های مورد اشاره در حوزة تسلیحات، به این امر پرداخته شده است که دولت‌ها به بهانة صیانت از موجودیت خود و با استناد به ابزار دفاع مشروع و بازدارندگی، دربارة تولید و توسعة تسلیحات مبسوط‌الید نیستند.