مطالعه اثر 12 هفته الگوهای تمرینی شنا، مقاومتی و ترکیبی (مقاومتی+شنا) بر استحکام مکانیکی بافت استخوان رت‌های ماده ویستار

نویسندگان

1 گروه علوم ورزشی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

2 گروه علوم ورزشی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

3 گروه علوم ورزشی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

4 گروه علوم ورزشی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران

doi
10.22070/daneshmed.2024.19773.1566
چکیده

مقدمه و هدف: پوکی‌استخوان یک بیماری متابولیکی است که باعث افزایش خطر شکستگی استخوان می‌گردد. هدف از پژوهش، بررسی تأثیر الگوهای تمرینی شنا، مقاومتی و ترکیبی بر استحکام مکانیکی بافت استخوان استئوپروتیک رت‌های ماده ویستار بود.مواد و روش ها: در این پژوهش تجربی، 36 سر رت ماده نژاد ویستار سالم ( 6 هفته‌ای) با میانگین وزن g170-190، مورد مطالعه قرار گرفتند. جهت تأیید القای استئوپروسیس، 12 رت به‌صورت تصادفی، به دو گروه سالم و تزریق الکل تقسیم شدند. 24 سر رت باقی مانده، پس از القای پوکی استخوان به‌صورت تصادفی به 4 گروه ( هر گروه 6 سر رت)، (1.تمرین مقاومتی، 2.تمرین شنا، 3.تمرین ترکیبی و 4.کنترل) تقسیم شدند. القای استئوپروسیس با  تزریق 3 هفته‌ای صفاقی محلول 20% الکل اتانول و سالین با دوز 3 گرم به ازای 1 کیلوگرم وزن بدن، 1 نوبت در روز و  4 روز در هفته صورت گرفت. پروتکل تمرینی شنا (12 هفته، 90 دقیقه در روز، 5 روز در هفته) و پروتکل مقاومتی (12 هفته، 5 روز در هفته و هر جلسه شامل 8 ست با 8 تا 12 تکرار بالارفتن از نردبان) انجام گرفت. گروه ترکیبی، تمرین مقاومتی را در 4 ست با 8 تا 12 تکرار و تمرین شنا را با نصف مدت زمان گروه شنا، انجام دادند. پس از پایان 12 هفته، برداشت نمونه‌های استخوانی مهره L5 و استخوان تیبیا جهت مطالعه شاخص‌های مقاومت مکانیکی، انجام شد. برای ارزیابی اســتحکام اســتخوان از دســتگاه تــست خــواص مکــانیکی، مــدل zwick ساخت کـشور آلمان انجام شد. داده‌ها با استفاده از آزمون‌‌های تی‌وابسته، تحلیل واریانس یک‌راهه و توکی در سطح معنی‌داری کمتر از 05/0 با SPSS-25 تحلیل شدند (p<0/05).نتایج: در مقایسه درون گروهی، تمرین شنا، مقاومتی و تمرین ترکیبی باعث افزایش معنی‌داری در استحکام مکانیکی کششی تیبیا شدند (03/0=p، 004/0=, p 000/0=p). استحکام مکانیکی فشاری مهره L5 گروه مقاومتی و تمرین ترکیبی در مرحله پس‌آزمون افزایش معنی‌داری را نسبت به پیش‌آزمون نشان دادند (001/0=p، 009/0=p). در مقایسه بین گروهی، استحکام کششی تیبیا گروه ترکیبی افزایش معنی‌داری را در مقایسه با گروه‌های تمرین مقاومتی، شنا و گروه کنترل نشان داد (004/0=p، 000/0=, p 000/0=p). گروه‌های تمرین مقاومتی و شنا در مقایسه با گروه کنترل، افزایش معنی‌داری در این مؤلفه داشتند (001/0=p، 000/0=p). استحکام مکانیکی فشاری مهره L5 در گروه ترکیبی و مقاومتی (03/0=p، 02/0=p) افزایش معنی‌داری را در مقایسه با گروه‌های تمرین شنا و گروه کنترل (003/0=p، 002/0=p) نشان داد.نتیجه‌گیری: به‌نظر می‌رسد مداخله‌ی تمرین شنا و مقاومتی در الگوی ترکیبی، ممکن است یک اثر هم‌افزایی بر افزایش استحکام مکانیکی استخوان در رت‌های ماده استئوپروتیک داشته باشد؛ این الگو، احتمال دارد استحکام مکانیکی استخوان را بهتر از اجرای محض تمرین شنا یا مقاومتی افزایش داده و مراقبت بهینه‌تری در برابر استئوپروسیس فراهم نماید.