فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

آگاهی از روند تغییرات در صفات زراعی مرتبط با دستاوردهای ژنتیکی برای پتانسیل عملکرد دانه گندم نان، برای بهبود درک عوامل محدودکننده عملکرد دانه و ارایه راهکارهای بهنژادی ضروری است. به‌منظور بررسی روند تغییرات در صفات زراعی، عملکرد دانه و اجزای آن و کارایی مصرف نور 16 رقم گندم نان تجاری آزادسازی شده  از سال 1358 تا 1401 شامل: فلات، بامداد، سپهر، دانش، جلال، امین، ترابی، طلایی، پارسی، سیروان، شیراز، مرودشت، قدس، مهدوی، آزادی و نیک­نژاد، آزمایشی در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در سال‌های زراعی 02-1401 و 03-1402 در ایستگاه تحقیقات کشاورزی زرقان فارس انجام شد. تعداد روز تا رسیدگی فیزیولوژیک ، ارتفاع گیاه، عملکرد دانه و اجزای آن اندازه­گیری شد. کارایی مصرف نور برای عملکرد دانه و ماده خشک در چهار مرحله فنولوژیکی شامل طویل­شدن ساقه، ظهور سنبله، گلدهی و پر­شدن دانه با اندازه گیری مقدار جذب نور فعال فتوسنتزی به­وسیله دستگاه نور فعال فتوسنتزی­سنج  انجام شد. نتایج نشان داد که عملکرد دانه ارقام گندم آزادسازی ­شده،  در دوره زمانی 1401-1358، افزایش داشت که این افزایش بیشتر به­دلیل افزایش وزن هزار­دانه و تا حدودی بهبود شاخص برداشت بود. ارتفاع گیاه و تعداد روز تا رسیدگی ارقام جدید­تر نسبت به ارقام قدیمی­تر کاهش داشت، که بیانگر موفقیت برنامه‌های بهنژادی در معرفی ارقام پاکوتاه‌ و زودرس بود. کارایی مصرف نور در مرحله گلدهی و کارایی مصرف نور عملکرد دانه نیز در طول فرایند بهنژادی در دوره زمانی 1401-1358، افزایش یافت. نتایج این بررسی نشان دهنده پیشرفت ژنتیکی عملکرد دانه در این دوره زمانی به­دلیل افزایش وزن هزاردانه، کاهش ارتفاع گیاه، و تاحدودی افزایش کارایی مصرف نور  در مرحله گلدهی بود.