فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گرانیتوییدهای بررسی‌شده (آستانه و الیگودرز) بخشی از پهنة سنندج- سیرجان هستند. توده‏‌های گرانیتوییدی یادشده بیشتر شامل گرانیت، کوارتزدیوریت، تونالیت و گرانودیوریت هستند. کوارتز، پلاژیوکلاز، فلدسپارقلیایی، بیوتیت، آمفیبول از کانی‏‌های فراوان و اصلی سازندة این مجموعه به‌شمار می‌روند. کانی‏‌های فرعی دربردارندة تورمالین، آپاتیت، اسفن، زیرکن و کانی‏‌های ثانوی کلریت، اپیدوت، سریسیت و کلسیت هستند. بر پایة بررسی‏‌های میدانی و میکروسکوپی، تورمالین‏‌ها به چند گروه شامل تورمالین‏‌های گرهکی یا ندولار، تورمالین‏‌های لایه‏‌ای، تورمالین‏‌های پراکنده، تورمالین‏‌های پگماتیتی و تورمالین‏‌های پینه‏‌ای یا نامنظم دسته‌بندی می‏‌شوند. بر پایة مقدار Na+(K) و Ca و کمبود یا تهی‌بودن جایگاه X و بر پایه نمودارهای زمین‏‏‌شیمیایی، تورمالین‏‌های بررسی‏‌شده در دو منطقه از گروه قلیایی هستند و محلول جامد شورل- دراویت دارند. مقدار کمبود جایگاه x در آنها از 26/0 تا 49/0 است. در نمودار R1+R2/R3 تورمالین‏‌های بررسی‏‌شده پس از نقطة شورل- دراویت و در گسترة میان دو بردار قلیایی و پروتون‏‌زایی جای گرفته‏‌اند که نشان از جانشینی آلومینیم و تأثیر همزمان این دو بردار دارد. در نمودار تغییرات R2* در برابر Al در R2، نمونه‏‌های بررسی‏‌شده بیشتر در زیر خط 3R2*= جای دارند که می‏‌تواند نشان‌دهندة کاستی در جایگاه Y باشد. این تورمالین‏‌ها در ارتباط با سنگ‏‌های کوارتز- تورمالین، متاپلیت، متاپسامیت‏‌های فقیر از Ca و سنگ‏‌های متاپلیت هم‌زیست با Al هستند. منطقه‌بندی شیمیایی درون این کانی می‏‌تواند نشان‌دهندة خاستگاه گرمابی و سیستم باز باشد. بر پایة بررسی‏‌های زمین‏‏‌شیمیایی و بررسی نسبت FeO/FeO+MgO در تورمالین‏‌ها‏‌، تورمالین‏‌زایی در گرانیتویید آستانه و تا اندازه‌ای در گرانیتویید الیگودرز در محیطی در فاصلة نزدیک تا حد واسط تودة گرانیتوییدی رخ داده است و هم شاره‏‌های ماگمایی و هم شاره‏‌های گرمابی در پیدایش این تورمالین‏‌ها نقش داشته‏‌اند. از سوی دیگر، برخی تورمالین‏‌های گرانیتویید الگیودرز نیز در محدودة دورتری از تودة گرانیتی پدید آمده‏‏‌اند و خاستگاه پیدایش تورمالین بیشتر یک خاستگاه خارجی (شاره‏‌های گرمابی) است.