فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کمپلکس دگرگونی درجه بالای نی‏‌باز در قلمروی باختری خردقاره شرق-ایران مرکزی و در میان دو گسل پی‌سنگی چاتک-نی‏‌باز و چاپدونی جای دارد. در این کمپلکس، سنگ‌های مافیک دگرگون‌شده به‏‌صورت توده‌های کوچکی در همبری و در درون گنیس‌های میلونیتی/میگماتیتی با درجه دگرگونی رخساره گرانولیت یافت می‌شوند. دگرگونی درجه بالا در این سنگ‏‌ها به پدیدارشدن کانی‌های همایند شامل کلینوپیروکسن و اورتوپیروکسن، گارنت‏‌های یوهدرال، آمفیبول و پلاژیوکلاز به‌عنوان فازهای اصلی انجامیده است. بررسی زمین‌شیمیایی این گرانولیت‌ها نشان می‌دهد بازة ترکیبیِ سنگ مادر آنها از بازالت تا آندزیت و آندزیت بازالتی با ماهیت کالک‌آلکالن/آلکالن و توله‌ایتی بوده است. نمودارهای تغییرات سنگ‌زمین‌شیمیایی گویای آن است که این سنگ‌ها در جایگاه حاشیة صفحه پدید آمده‌‌اند. همچنین، ارتباط نزدیک گرانولیت‏‌های مافیک با گنیس‌هایی که بخشی از آنها سنگ مادر متاگری‌وکی دارند، نشان‌دهندة خاستگاه آنها از یک مرز فعال صفحه‌هاست. نمودارهای عنکبوتی بهنجارشده به ترکیب گوشتة اولیه و کندریت، غنی‌شدگی در عنصرهای کمیاب خاکی سبک (LREE) نسبت به عنصرهای کمیاب خاکی سنگین (HREE)، غنی‌شدگی عنصرهای LILE  و تهی‌شدگی عنصرهایHFSE  را نشان می‌دهند که گواهی بر دخالت هر دو خاستگاه گوشته‌ای و پوسته‌ای در پیدایش سنگ مادر این سنگ‌هاست. بر پایة داده‌های زمین‌شیمیایی و شواهد ساختاری، این پژوهش نشان می‌دهد پیدایش مذاب‌های مافیک در کمپلکس نی‏‌باز، با فرایندهای کراتونی‌شدن در یک محیط حاشیة فعال در دوران پالئو- تا نئوپروتروزوییک مرتبط بوده است. ویژگی‏‌های زمین‌شیمیایی این گرانولیت‌ها، شامل ناهنجاری‏‌‌های منفی Nb و Ti در نمودارهای عنکبوتی، خاستگاه آنها را به ماگماتیسم کمانی (مانند توله‌ایت‌های جزیره‌های کمانی یا بازالت‌های کالک‌آلکالن) مرتبط می‌کند.