ماگمازایی گرانیتوییدی دوزمانة ائوسن-الیگوسن در بخش جنوبی کمان ماگمایی ارومیه-دختر در منطقة مردهک، جبال بارز، جیرفت

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، دانشکده علوم زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

2 استاد، دانشکده فیزیک و علوم زمین، دانشگاه فررارا، ایتالیا

3 استاد، دانشکده علوم زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، ایران، گروه پژوهشی ماگما‏‌زایی و کانه‏‌زایی در ایران

4 دکترا، شرکت مهندسی مشاوره‏‌ای کاواک آرای نوین معدن، گروه پژوهشی ماگما‏‌زایی و کانه‏‌زایی در ایران

doi
10.22108/ijp.2026.148119.1379
چکیده

توده‏‏‌های گرانیتوییدی به سن ائوسن پسین- الیگوسن پیشین (35-29 میلیون سال پیش) و الیگوسن پسین (25-24 میلیون سال پیش) در منطقة مردهک، خاور جیرفت، در مجموعة گرانیتوییدی جبال بارز (بخش جنوب‏‏‌خاوری پهنة ماگمایی ارومیه-دختر، جنوب کرمان)، نمونه‏‌ای برجسته از رخداد ماگمایی دوزمانه نوع کمان حاشیة فعال قاره‏‌ به‏‌شمار می‏‌روند. این توده‏‏‌های گرانیتوییدی شامل دیوریت، کوارتزدیوریت، کوارتزمونزونیت، گرانودیوریت، گرانیت و آلکالی‏‏‌گرانیت با سرشت کالک‏‏‌آلکالن، متاآلومین تا اندکی پرآلومین و سرشت زمین‏‏‌شیمیایی پهنه‏‏‌های فرورانشی هستند. افزایش چشمگیر و کمابیش ثابت در نسبت‏‏‌های Sr/Nd و Th/Yb در نمونه‏‌ها، نقش برجسته سیال‏‏‌های برخاسته از تختة اقیانوسی فرورونده را در دگرنهادشدن گوة گوشته‏‏‌ای و خاستگاه ماگمای سنگ‏‏‌های گرانیتوییدی منطقه برجسته می‏‌کند. سن‏‏‌سنجی U-Pb بر بلور‏‌های زیرکن نمونه‏‏‌های این سنگ‏‏‌ها، تولید و جایگزینی ماگمای گرانیتوییدی از ذوب‏‌بخشی تختة اقیانوسی فرورونده نئوتتیس زاگرس و گوة گوشته‏‏‌ای روی آن در دو رخداد جداگانه در ائوسن پسین-الیگوسن پیشین و الیگوسن پسین، در یک رژیم زمین‏‏‌ساختی همزمان تا پسابرخوردی را آشکار کرده است.