ماگمازایی گرانیتوییدی دوزمانة ائوسن-الیگوسن در بخش جنوبی کمان ماگمایی ارومیه-دختر در منطقة مردهک، جبال بارز، جیرفت
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، دانشکده علوم زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران
2 استاد، دانشکده فیزیک و علوم زمین، دانشگاه فررارا، ایتالیا
3 استاد، دانشکده علوم زمین، دانشگاه صنعتی شاهرود، ایران، گروه پژوهشی ماگمازایی و کانهزایی در ایران
4 دکترا، شرکت مهندسی مشاورهای کاواک آرای نوین معدن، گروه پژوهشی ماگمازایی و کانهزایی در ایران
doi
10.22108/ijp.2026.148119.1379چکیده
تودههای گرانیتوییدی به سن ائوسن پسین- الیگوسن پیشین (35-29 میلیون سال پیش) و الیگوسن پسین (25-24 میلیون سال پیش) در منطقة مردهک، خاور جیرفت، در مجموعة گرانیتوییدی جبال بارز (بخش جنوبخاوری پهنة ماگمایی ارومیه-دختر، جنوب کرمان)، نمونهای برجسته از رخداد ماگمایی دوزمانه نوع کمان حاشیة فعال قاره بهشمار میروند. این تودههای گرانیتوییدی شامل دیوریت، کوارتزدیوریت، کوارتزمونزونیت، گرانودیوریت، گرانیت و آلکالیگرانیت با سرشت کالکآلکالن، متاآلومین تا اندکی پرآلومین و سرشت زمینشیمیایی پهنههای فرورانشی هستند. افزایش چشمگیر و کمابیش ثابت در نسبتهای Sr/Nd و Th/Yb در نمونهها، نقش برجسته سیالهای برخاسته از تختة اقیانوسی فرورونده را در دگرنهادشدن گوة گوشتهای و خاستگاه ماگمای سنگهای گرانیتوییدی منطقه برجسته میکند. سنسنجی U-Pb بر بلورهای زیرکن نمونههای این سنگها، تولید و جایگزینی ماگمای گرانیتوییدی از ذوببخشی تختة اقیانوسی فرورونده نئوتتیس زاگرس و گوة گوشتهای روی آن در دو رخداد جداگانه در ائوسن پسین-الیگوسن پیشین و الیگوسن پسین، در یک رژیم زمینساختی همزمان تا پسابرخوردی را آشکار کرده است.