فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

افیولیت نایین یکی از افیولیت‌های پیش‌کمانیِ (FAB[1]) مزوزوییک ایران مرکزی در امتداد گسل نایین-بافت و در حاشیة شمال‌باختری خردقارة شرق-ایران مرکزی (CEIM[2]) در استان اصفهان است. در این پژوهش، شیمی عنصرهای اصلی اورتو- و کلینوپیروکسن‌ها در هارزبورگیت‌های شمال‌باختری این افیولیت (جنوب سپرآب) با بخش‌های میانی (نزدیک روستای سوچه) و خاوریِ (منطقة دره‌ده) آن مقایسه و بررسی شدند. با توجه به ‌ترکیب شیمیایی متفاوت پیروکسن‌ها در هارزبورگیت‌های سپرآب (مانند: میزان Cr#>3/0 و Na2O >1/0 درصدوزنی، AlVI/AlIV بیشتر) و تأثیر کمتر سیالات آزادشده از تختة فرورونده (و در پی آن، دمای ذوب بالاتر پیروکسن‌ها (1456 و 1487 درجة سانتیگراد)، فوگاسیتة اکسیژن کمتر، درجة ذوب‌بخشی کمتر در گوشته) نسبت به دو منطقه دیگر، می‌توان گفت هارزبورگیت‌های سپرآب در یک جایگاه پیش‌کمانی اولیه با شباهت بیشتر به کافت میان ‌اقیانوسی (MOR[3]-like FAB) پدید آمده‌اند؛ اما پیدایش هارزبورگیت‌های سوچه و دره‌ده در مراحل پیشرفته‌تر فرورانش پوستة اقیانوسی و در پی تکامل و بلوغ محیط پیش‌کمانی روی داده است که در پی آن، سیالات رهاشده از تختة اقیانوسی فرورونده دمای ذوب گوة گوشته‌ای را کاسته‌اند و ذوب‌بخشی گوة گوشته‌ای را افزوده‌اند و از‌این‌رو، همانندی بیشتری به هارزبورگیت‌های پهنه‌های فرورانش (SSZ[4]-like FAB) پیدا کرده‌اند. بر پایة این دسته‌بندی، چه‌بسا هارزبورگیت‌های جنوب سپرآب در مراحل آغازین و نخستینِ پیدایش این پهنة پیش‌کمانی پدید آمده‌اند و از هارزبورگیت‌های بخش‌های میانی و خاوری این افیولیت قدیمی‌تر هستند. این ویژگی‌ها تحولات و یا ناهمگنی‌های ترکیبی گوشته‌ای در زیر پوستة اقیانوسی پیش‌کمانی در حال بلوغ را در ارتباط با میزان پیشروی تختة فروروندة اقیانوسی در گوشته در طول زمان به‌خوبی نشان می‌دهد. [1] Forarc Basin[2] Central East Iranian Microcontinent[3] Mid-Oceanic Ridge[4] Suprasubduction Zone