سنگ‌زایی و جایگاه زمین‌ساختی تودة گرانیتوییدی باغ‌پایین، شاهین‌دژ‌، استان آذربایجان‌ غربی؛ با کمک از شیمی‌کانی‌ها

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه زمین‏‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران

2 دکتری، موسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 دانشیار، گروه زمین‏‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران

4 استادیار، گروه زمین‏‌شناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

5 استاد، گروه زمین‏‌شناسی دانشکده علوم دانشگاه لرستان، لرستان، ایران

doi
10.22108/ijp.2025.145465.1362
چکیده

تودة گرانیتوییدی باغ‌پایین که در ۵۰ کیلومتری جنوب شهر شاهین‌دژ، در استان آذربایجان‌ غربی و در پهنة سنندج- سیرجان جای دارد و از دیدگاه سنگ‏‌نگاری شامل واحدهای گرانیتی، گرانودیوریتی تا تونالیتی، دیوریتی و آپلیتی است. از مهم‌ترین بافت‌ها می‌توان بافت‌های پرتیتی، میرمکیتی، پویی‌کیلیتیک، پورفیری وگرانوفیری را نام برد. کوارتز، آلکالی‏‌فلدسپار (میکروکلین)، پلاژیوکلاز، بیوتیت، مسکوویت، آمفیبول از کانی‌های اصلی و تیتانیت و زیرکن از کانی‌های فرعیِ سازندة واحد گرانیتی هستند. همچنین، (پلاژیوکلاز، کوارتز،ارتوز، بیوتیت و آمفیبول (بیشتر از نوع هورنبلند) از کانی‌های سازندة واحد گرانوادیوریتی و پلاژیوکلاز، کوارتز به مقدار کم، ارتوز، بیوتیت و آمفیبول از کانی‌های واحد دیوریتی به‌شمار می‌روند. کوارتز، آلکالی‏‌فلدسپار (میکروکلین)، پلاژیوکلاز، بیوتیت، مسکوویت، آمفیبول از کانی‌های اصلی سازندة واحد آپلیتی هستند. همچنین، تیتانیت، زیرکن و تورمالین و ... از کانی‌های فرعی در همة این واحدهای سنگی هستند. محیط زمین‏‌ساختی این سنگ‌ها وابسته به کمان آتشفشانی و محیط‌های فرورانشی است. بر پایة بررسی‌های شیمی‌‌کانی‌ها، پلاژیوکلازهای این سنگ‌ها دامنة ترکیبی از الیگوکلاز تا آندزین دارند و بیوتیت‌ها از نوع بیوتیت‌های منیزیم‌دار و بازتعادل‌یافته هستند، همچنین، آمفیبول‌های این توده سنگی از نوع ادنیت و پارگازیت هستند.