سنگزایی و جایگاه زمینساختی تودة گرانیتوییدی باغپایین، شاهیندژ، استان آذربایجان غربی؛ با کمک از شیمیکانیها
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران
2 دکتری، موسسه ژئوفیزیک، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 دانشیار، گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران
4 استادیار، گروه زمینشناسی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
5 استاد، گروه زمینشناسی دانشکده علوم دانشگاه لرستان، لرستان، ایران
doi
10.22108/ijp.2025.145465.1362چکیده
تودة گرانیتوییدی باغپایین که در ۵۰ کیلومتری جنوب شهر شاهیندژ، در استان آذربایجان غربی و در پهنة سنندج- سیرجان جای دارد و از دیدگاه سنگنگاری شامل واحدهای گرانیتی، گرانودیوریتی تا تونالیتی، دیوریتی و آپلیتی است. از مهمترین بافتها میتوان بافتهای پرتیتی، میرمکیتی، پوییکیلیتیک، پورفیری وگرانوفیری را نام برد. کوارتز، آلکالیفلدسپار (میکروکلین)، پلاژیوکلاز، بیوتیت، مسکوویت، آمفیبول از کانیهای اصلی و تیتانیت و زیرکن از کانیهای فرعیِ سازندة واحد گرانیتی هستند. همچنین، (پلاژیوکلاز، کوارتز،ارتوز، بیوتیت و آمفیبول (بیشتر از نوع هورنبلند) از کانیهای سازندة واحد گرانوادیوریتی و پلاژیوکلاز، کوارتز به مقدار کم، ارتوز، بیوتیت و آمفیبول از کانیهای واحد دیوریتی بهشمار میروند. کوارتز، آلکالیفلدسپار (میکروکلین)، پلاژیوکلاز، بیوتیت، مسکوویت، آمفیبول از کانیهای اصلی سازندة واحد آپلیتی هستند. همچنین، تیتانیت، زیرکن و تورمالین و ... از کانیهای فرعی در همة این واحدهای سنگی هستند. محیط زمینساختی این سنگها وابسته به کمان آتشفشانی و محیطهای فرورانشی است. بر پایة بررسیهای شیمیکانیها، پلاژیوکلازهای این سنگها دامنة ترکیبی از الیگوکلاز تا آندزین دارند و بیوتیتها از نوع بیوتیتهای منیزیمدار و بازتعادلیافته هستند، همچنین، آمفیبولهای این توده سنگی از نوع ادنیت و پارگازیت هستند.