فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در خاور تفرش، مجموعه‌ای گسترده‌ای از دایک‌ها با سن میوسن در واحدهای آتشفشانی و رسوبی ائوسن نفوذ کرده‌‌اند. از دیدگاه زمین‌شیمیایی، دایک‌های مافیک و حد واسط ویژگی‌های سنگ‌های وابسته به سری کالک‌آلکالن با پتاسیم متوسط را نشان می‌دهند. در الگوهای عنصرهای خاکی کمیاب، عنصرهای LREE در مقایسه با عنصرهای MREE تا اندازه‌ای غنی شده‌اند (میانگین میزان (La/Sm)Cn نزدیک به 5/2)، درحالی‌که عنصرهای MREE نسبت به عنصرهای HREE غنی‌شدگی چندانی نشان نمی‌دهند. در الگوی عنصرهای ناسازگار، غنی‌شدگی عنصرهای LILE و تهی‌شدگی عنصرهای HFSE در مقایسه با عنصرهای LREE همانندِ الگوی سنگ‌های ماگمایی وابسته به پهنه‌های فرورانش است. با وجود این، ویژگی‌های زمین‌شیمیایی سنگ‌های یادشده همانندِ ویژگی‌های زمین‌شیمیایی سنگ‌های آذرینِ پدیدآمده در پهنة پشت‌کمان قاره‌ای[1] است. گمان می‌رود در مراحل پایانی فرورانش نئوتتیس به زیر ایران‌مرکزی و کاهش سرعت فرورانش و در پی آن افزایش شیب ورقة فرورونده، زمین‌ساخت کششی بر منطقه حاکم شده است. این زمین‌ساخت کششی به نازک‌شدگی گوشتة سنگ‌کره‌ای و پوستة قاره‌ای و هم‌زمان بالاآمدن سست‌کره انجامیده است. گوشتة سنگ‌کره‌ای که پیشتر تحت‌تأثیر سیال‌ها و گدازه‌های آزادشده از ورقة فرورونده بوده است، اکنون به‌علت ذوب‌بخشی، گدازه‌هایی با ویژگی‌های ماگماهای پهنه‌های فرورانش را پدید آورده است. گسترش شکستگی‌های کششی در واحدهای پالئوژن، فضای خوبی را برای جایگیری دایک‌ها در زمان میوسن فراهم کرده است. [1] intra-continental back-arc basin