فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ناحیة شاهواروق در باختر شهرستان تفرش و در شمال استان مرکزی جای گرفته است و بخشی از پهنة‌ ماگمایی ارومیه-‌دختر (UDMA) به‌شمار می‌رود. این ناحیه دربردارندة سنگ‌های آتشفشانیِ تراکی‌بازالت، آندزی‌بازالت، آندزیت، تراکی‌‌آندزیت، داسیت، ریولیت، ریوداسیت، ایگنمبریت، توفیت و توف به سن ائوسن میانی و بالایی است. بافت بیشتر این سنگ‌ها پورفیری، میکرولیتی- پورفیری و میکرولیتی و گاهی نیز غربالی است. کانی‌های سازندة این سنگ‌ها، پلاژیوکلاز، آمفیبول، کلینوپیروکسن و گاهی نیز الیوین و کوارتز هستند. بر پایة داد‌ه‌های شیمی‌کانی، پلاژیوکلازها در تراکی‌‌بازالت و آندزی‌بازالت در گسترة لابرادوریت تا بیتونیت، در آندزیت و تراکی‌‌آندزیت در گسترة الیگوکلاز تا آندزین و در داسیت، ریوداسیت و ریولیت در گسترة آلبیت تا الیگوکلاز جای می‌گیرند. کلینوپیروکسن‌ها بیشتر از نوع اوژیت هستند و شمار کمی نیز ترکیب کلینوانستاتیت نشان می‌دهند. آمفیبول نیز از نوع هورنبلند است. در مقاطع نازک، شواهد آلایش ماگمایی همراه با منطقه‌بندی نوسانی و خوردگی در پلاژیوکلاز شناسایی می‌شود. کنارة سوخته در اطراف آمفیبول‌ها نشان‌دهندة رخداد واکنش‌های اکسایش و تعادل‌نداشتن این کانی در محیط‌های آبدار و پر دماست. داده‌های زمین‌شیمی سنگ ‌کل نشان‌دهندة سرشت متاآلومینوس وکالک‌آلکالن ماگمای مادر سازندة این سنگ‌هاست. ماگمای مادر این سنگ‌ها چه‌بسا از گوشتة دگرنهادشده با درجة ذوب 10% تا 20% اسپینل لرزولیت تا گارنت ‌اسپینل لرزولیت پدید آمده است. این ماگما در مسیر حرکت و هنگام فوران به مقدار کم با پوستة قاره‌ای آلایش یافته است. از دیدگاه تکتونوماگمایی، ماگمای سازنده در پهنة فرورانش پدید آمده ‌است.