فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش بر پایة سنگ‌نگاری و شیمی کانی‌های سازندة متاگرانیت آیرکان به بررسی رخداد دگرگونی دما-فشار بالا در ارتباط با بسته‌شدن پروتوتتیس در آغاز اردوویسین و دگرریختی‌ دمابالا در ارتباط با بازشدن پالئوتتیس در دونین بالایی در شمال خردقارة شرق-ایران مرکزی می‌پردازد. دمافشارسنجی بر پایة داده‌های شیمی کانی‌ها و داده‌های پیشین شیمی سنگ‌کل این متاگرانیت نشان‌دهندة ضخیم‌شدگی پوستة قدیمی قاره‌ای و رخداد یک دگرگونی دما-فشار بالا و در نتیجه، آناتکسی (آب‌زدایی میکا) در دمای نزدیک‌به 817-850 درجة سانتیگراد است. این رویداد با برخورد قاره‌ها در شمال بلوک یزد هنگام بسته‌شدن اقیانوس پروتوتتیس از یونان تا ایران و هیمالیا و کوهزایی پان-آفریکن از پرکامبرین تا آغاز اردوویسین همخوانی دارد. افزون‌براین، ویژگی‌های سنگ‌نگاری (مانند پیدایش پرتیت شعله‌ای، میرمکیت و بازتبلور کوارتزها و فلدسپارها) نشان می‌دهند این گرانیت در یک پهنة برشی ژرف و در دمای نزدیک به 500-700 درجة سانتیگراد دچار دگرریختی دگرگونی کمابیش درجه بالا شده است. بر پایة داده‌های سن‌سنجی پیشین می‌توان آن را پیامد تحولات پالئوتتیس در مرز فعال قاره‌ای جنوب اوراسیا در دونین بالایی دانست.