فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سنگ‌های آذرین درونی فلسیک پهنۀ تک‏‌نار شامل گرانیتوییدهای I و S گوناگونی است که در بازة زمانی 549-528 میلیون سال پیش پدید آمده‏‌اند. ترکیب عنصرهای کمیاب در بلورهای زیرکن نشان‌دهنده پیدایش آنها در پوسته قاره‏‌ای است که دچار فرایندهای دگرگونی یا دگرسانی نشده‏‌اند. دماسنجی برپایة میزان تیتانیم در زیرکن نشان می‏‌دهد دمای پیدایش گرانیتوییدهای نوع I (ºC 808-860) از نوع S (ºC 877-910) کمتر است. ترکیب عنصرهای خاکی کمیاب در بلورهای زیرکن فشار بخشی اکسیژن بالاتری را برای پیدایش گرانیتوییدهای نوع I نسبت نوع S نشان می‏‌دهد. بلورهای زیرکن در گرانیتوییدهای نوع S به نسبت نوع I از عنصرهای Ti، P و Hf غنی‌تر هستند؛ اما نمونه‏‌های نوع I به‌نسبت از عنصرهای Y، Th، U و REE غنی هستند. تفاوت ترکیب عنصرهای کمیاب در بلورهای زیرکن گرانیتوییدهای گوناگون پیامد خاستگاه و سرشت پترولوژیک متفاوت ماگمای اولیه سازندة آنهاست. با افزایش دمای تبلور در گرانیتوییدهای گوناگون منطقه، میزان عنصرهای کمیاب مانند Nb، Hf، Th و U در بلورهای زیرکن کاهش می‏‌یابد که این ویژگی نشان‌دهندة تحولات ماگمایی منظم مانند جدایش بلورین در هنگام سردشدن مذاب گرانیتی است.