شیمیکانی و زمیندماسنجی کلریت در ناحیة دالایون (خاور دورود-پهنة سنندج-سیرجان)
نویسندگان
1 گروه زمین شناسی، واحد خرم آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، خرم آباد، ایران
doi
10.22108/ijp.2023.136385.1289چکیده
ناحیة دالایون در خاور شهرستان دورود جای دارد و بخشی از پهنة سنندج-سیرجان بهشمار میرود. از دیدگاه سنگشناسی، سنگهای آذرین درونی، واحد متاولکانیک و سنگهای دگرگونی شامل اسلیت، فیلیت و میکاشیست بیشترین گسترش را در ناحیة دالایون دارند و میزبان کانیسازی کلریت هستند. واحد متاولکانیک مشتمل بر گدازههای ولکانیکی حد واسط و بازیک آلکالن و سنگهای آذرآواری هستند. درجة دگرگونی در میکاشیستها در حد پایین رخسارة شیست سبز است. تودة گرانیتوییدی در سنگهای ژوراسیک نفوذ کرده و هورنفلس کردیریت، آندالوزیتدار و شیستهای لکهدار را پدید آورده است. هدفِ این مقاله، کانیشناسی و تعیین ترکیب شیمیایی کانی کلریت بر ای شناسایی محیط پیدایش و شرایط فیزیکوشیمیایی تبلور آنها در ناحیة دالایون است. نمونههای کلریت از نوع هشتوجهی سهگانه هستند و در محدودة رپیدولیت-پیکنوکلریت جای گرفتهاند. کسر مولی در فاز میانلایهای (Xc) نشاندهندة وجود کلریت خالص و نبود کامل لایههای اسمکتیت کلریت است. محاسبة فرمول ساختاری کلریتها، شمار اتم سیلیسیم را در محدوده 63/2 تا 86/2 انم در واحد فرمولی (apfu) نشان میدهد. وجود قالب بلوری بیوتیت اولیه، همرشدی کانیهای تیتانیمدار با رخهای کلریت و پایینبودن محتوای تیتانیم کلریتها نشاندهندة دگرسانی بیوتیت به کلریت است. دمای پیدایش کلریتها با میانگین ºC353 با دمای بهدستآمده از زمیندماسنجی کلریتهای پدیدآمده در پی دگرسانی بیوتیت سازگاری دارد. بررسی سیالهای درگیر روی کانی کوارتز هم رشد با کلریتها میانگین ºC6/345 برای بازة حرارتی همگونشدن را نشان میدهد که با دمای پیدایش بهدستآمده از زمیندماسنجی همخوانی دارد و نشاندهندة مؤثربودن دماسنجیِ کلریتهاست. بررسیهای میدانی، کانیشناسی، دماسنجی سیالهای درگیر و زمیندماسنجی کلریت نشاندهندة تأثیر سیالهای گرمابی نوع مزوترمال در پیدایش کلریت و جای گرفتن در محدوده اسکارن است. بر این اساس، پیدایش کلریت در دمای معادل حد بالای مرحلة گرمابی گرانیتها روی داده است و سیالهای گرم جداشده از ماگمای گرانیتی و رفتار دگرگونی در پیدایش کلریت مؤثر بودهاند.