پترولوژی و زمین‌شیمی ریولیت‌های نورالدین‌آباد، شمال‌باختری ایران

نویسندگان

1 استادیار، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

2 استادیار، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

3 دانش‌آموختة کارشناسی‌ارشد، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران

doi
10.22108/ijp.2023.136166.1288
چکیده

ریولیت‌های نورالدین‌آباد از کوارتز، آلکالی‌فلدسپارها و به مقدار کمتر پلاژیوکلاز تشکیل شده است که در زمینه‌ای متوسط تا ریز دانه از کانی‌های کوارتز و فلدسپار قرار گرفته‌اند. از لحاظ زمین‌شیمیایی این سنگ‌ها از نوع ریولیت‌های پرآلومینوس با میزان SiO2 بالا هستند. همچنین، مقدار Na2O+K2O، Fe2O3T و عنصرهای خاکی کمیاب (به استثنای Eu) در ترکیب این سنگ‌ها بالا بوده و در برابر میزان CaO، MgO، P2O5، Sr و Ba پایین بوده و مشابه با گرانیت‌ها و ریولیت‌های A-type است. از لحاظ رده‌بندی ژنتیکی با در نظر گرفتن مقدار بالای نسبت‌های Y/Nb، Rb/Sr، Rb/Nb و مقدار نسبتاً پایین Nb، ریولیت‌های نورالدین‌آباد را می‌توان به ریولیت‌های A-type از نوع A2 نسبت داد. با توجه به خصوصیات زمین‌شیمیایی، خاستگاه ریولیت‌های مورد مطالعه پوسته قاره‌ای بوده و احتمالاً در اثر ذوب بخشی پوسته قاره‌ای تشکیل شده‌اند. تبلوربخشی کانی‌هایی همچون پلاژیوکلاز و اکسیدهای Fe-Ti نقش بارزی در روند تحولات ماگمایی این سنگ‌ها داشته است. استفاده از نمودارهای متمایز کننده محیط زمین‌ساختی نشان‌دهندة این است که ریولیت‌های نورالدین‌آباد از نوع ریولیت‌های غیرکوهزایی بوده و در یک محیط درون صفحه‌ای و وابسته به کافت (احتمالاً کافت نئوتتیس) تشکیل شده‌اند.