فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در خاور و شمال ‌مریوان گستره‌ای از سنگ‌های آتشفشانی کرتاسه با ترکیب بایومدالِ غالباً بازیک تا اندکی حد واسط و اسیدی رخنمون دارند. قطب بازیک این مجموعه شامل حجم بزرگی از بازالت و کمی آندزیت‌بازالتی، سرشت غالب کالک‌آلکالن با گرایش‌های توله‌ایتی و قطب اسیدی شامل ریولیت و ریوداسیت با سرشت کالک‌آلکالن است. منطقه‌بندی در پلاژیوکلازها، خوردگی خلیجی کوارتز و همچنین، حاشیة رشد دوبارة بلورها در هر دو فاز بازیک و اسیدی گویای نبود تعادل شیمیایی میان فنوکریست‌ها و مذاب در ماگمای سازندة این سنگ‌هاست. بر پایة داده‌های زمین‌شیمیایی در نمودارهای عنکبوتی، سنگ‌های بازیک منطقه از عنصرهای LREE و LILE (K و Cs و به‌طور نسبی Ba و Rb) غنی‌شدگی و از عنصرهای HFSE (Nb، Ti و P) بجز U و Th تهی‌شدگی نشان می‌دهند. سنگ‌های اسیدی منطقه از عنصرهای LILE (K، Cs، Rb و Th) بجز Sr غنی‌شدگی و از عنصرهای HFSE (P، Ti و Nb) بجز U و Zr تهی‌شدگی نشان می‌دهند. تهی‌شدگیِ عنصرهای Nb و Ti از ویژگی‌های شاخص کمان‌‌های ماگمایی است. همچنین، این سنگ‌ها در هر دو قطب بازیک و اسیدی، الگوی غنی از LREE با نسبت بالای LREE/HREE و بی‌هنجاری منفی مشخص Eu تنها در قطب اسیدی نشان می‌دهند. تبلوربخشی در پیدایش سنگ‌های آتشفشانی منطقه تأثیر به‌سزایی داشته است، قطب اسیدی منطقه از گوشتة اسپینل لرزولیتی و درجة ذوب‌بخشی 5 تا 8 درصد و قطب بازیک از گوشتة اسپینل‌گارنت لرزولیتی و با درجة ذوب‌بخشی 10 تا 22 درصد پدید آمده‌اند. ویژگی‌های زمین‌شیمیایی نشان می‌دهند این مجموعه آتشفشانی بخشی از کمان ماگمایی سنندج-سیرجان در پایان کرتاسة زیرین (آلبین) بوده است که مؤلفه‌های فرورانشی و کششی را همراه با هم نشان می‌دهد.