سنگ‌شناسی و جایگاه تکتونوماگمایی سنگ‌های آتشفشانی و نفوذی منطقة لک، جنوب‌باختری بویین‌زهرا، شمال‌باختری ایران

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ‌ارشد، گروه زمین‌شناسی اقتصادی، دانشگاه تربیت‌ مدرس، تهران، ایران

2 استاد، گروه زمین‌شناسی اقتصادی، دانشگاه تربیت‌ مدرس، تهران، ایران

3 استادیار، گروه زمین‌شناسی اقتصادی، دانشگاه تربیت‌ مدرس، تهران، ایران

doi
10.22108/ijp.2023.133697.1278
چکیده

منطقة لک در 36 کیلومتری جنوب‌باختری بویین‌زهرا، در بخش شمالی کمان ماگمایی ارومیه- دختر در شمال‌باختری ایران جای دارد. رخنمون‌های اصلی این منطقه را سنگ‌های آتشفشانی- رسوبی به سن ائوسن، شامل آندزیت، آندزیت‌بازالتی، بازالت و نهشته‌های توفی و آذرآواری تشکیل داده‌اند. در این مجموعه سنگ‌ها، توده‌های نفوذی نیمه‌ژرف با ترکیب داسـیت، ریوداسیت، میکرودیوریت و گابرودیوریت به سن ائوسن بالایی- الیگوسن تزریق شده‌اند. ویژگی‌های سنگ‌نگاری و ترکیب شیمیایی مشابهِ گدازه‌ها و توده‌های نفوذی در نمودارهای گوناگون زمین‌شیمیایی، نشان‌دهندة آنست که سری‌های آتشفشانی و نفوذی منطقه احتمالاً خاستگاه مشترکی داشته‌اند. برپایة ویژگی‌های زمین‌شیمیایی عنصرهای اصلی و کمیاب، واحدهای آتشفشانی و توده‌های نفوذی منطقه در گسترة کالک‌آلکالن جای می‌گیرند. مقدار Al2O3 این سنگ‌ها بالاست (نزدیک به 16 درصدوزنی) و عدد منیزیم (Mg#) کمی (3/0) دارند. نسبت Zr/Y در سنگ‌های یادشده از ۳ بیشتر است و ازاین‌رو به سنگ‌های آتشفشانی کمان‌های قاره‌ای شبیه هستند. در نمودار بهنجارشده به ترکیب پشته‌های میان اقیانوسی غنی‌شده، عنصرهای Ti (مگر بازالت‌ها)، Nb و Rb آنومالی منفی و برای عنصرهای Pb و K آنومـالی مثبت نشان می‌دهند. ایـن شـواهد نشان می‌دهند سنگ‌های آتشفشانی و نفوذی منطقة لک از پهنه‌های فرورانشی خاستگاه گرفته‌اند.