زمین‏‌شیمی و خاستگاه زمین‌ساختی توده‏‏‌‏‌های گابرویی جنوب رامسر، باختر استان مازندران: شاهدی بر ماگماتیسم جزیره‏‌های اقیانوسی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای تخصصی، گروه زمین‏‏‌شناسی، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران

2 استادیار، گروه زمین‏‏‌شناسی، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران

3 استادیار، گروه زمین‏‏‌شناسی، واحد لاهیجان، دانشگاه آزاد اسلامی، لاهیجان، ایران

doi
10.22108/ijp.2022.129642.1240
چکیده

گابرو‏‌های تود‏‌ه‌ای منطقة بررسی‏‌شده به‏‌صورت چند تودة کوچک و درون سنگ‏‏‌‏‌های ژوراسیک در بخش‌های جنوبی شهرستان رامسر و در امتداد جادة جواهرده رخنمون دارند. گابرو‏‌های بررسی‏‌شده در نمونة دستی سنگ‏‌‏‌هایی به رنگ سبز تیره تا سیاه‌رنگی هستند. برپایة بررسی‏‌های سنگ‏‌نگاری، پلاژیوکلاز و کلینوپیروکسن± الیوین از کانی‏‌‏‌های اصلی این سنگ‌ها هستند. بافت‌های شاخص آنها ساب‌افیتیک و اینترگرانولار هستند. ویژگی‏‌های زمین‏‌شیمیایی گابرو‏‌های جنوب رامسر نشان‏‌دهندة سرشت توله‏‌ایتی آنهاست. نمونه‏‏‌های بررسی‏‌شده روی نمودار‏‌های عنکبوتی بهنجارشده به ترکیب کندریت، گوشتة اولیه و مورب عادی از عنصرهای خاکی کمیاب سبک غنی‏‏‌شدگی دارند و روندی مشابه با روند بازالت جزیره‌های اقیانوسی (OIB) نشان می‏‌دهند. روی نمودار بهنجارشده به ترکیب گوشتة اولیه از عنصرهای Th، Nb، Zr و Rb آنومالی منفی نشان می‏‌دهند. این نمونه‏‏‌ها از ذوب‏‌بخشی10-20 درصدی اسپینل لرزولیت گارنت‌دار در ژرفای 80 تا 100 کیلومتری پدید آمده‏‌اند. برپایة نمودارهای زمین‌ساختی، این گابروهای از نوع گابروهای توله‌ایتی جزیره‌های اقیانوسی (OIT) به‌شمار می‌روند. الگوی تکتونوماگمایی پیشنهادی (الگوی پشته- فرورانش) نشان‏‌دهندة پیدایش گابرو‏‌های بررسی‏‌شده در بخش مرکزی یک تنورة اقیانوسی در محیط فرافرورانشی نئوتتیسی است. برپایة این الگو، فرورانش پشتة میان‌اقیانوسی جوان (اقیانوس جنوب دریای خزر به‌سوی جنوب) به زیر پوستة قاره‏‌ای، پیدایش پنجرة سنگ‏‌کره‏‌ای و نفوذ مذاب‏‌های داغ سست‏‌کره‏‌ای به شکل تنورة اقیانوسی را به‌دنبال داشته است.