سنگ‌نگاری، زمین‌شیمی و سنگ‌زایی سنگ‏‌‌‌های بازالتی منطقة علی‏‌‌آباد گروس به‌عنوان بخشی از مجموعة افیولیتی صحنه- هرسین (خاور کرمانشاه)

نویسندگان

1 دکتری، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌پایه، دانشگاه شهید باهنر، کرمان، ایران

3 استاد، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌پایه، دانشگاه شهید باهنر، کرمان، ایران

4 استاد، گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.22108/ijp.2021.125052.1203
چکیده

در این بررسی با بهره‌گیری از مشاهدات صحرایی، سنگ‌نگاری و نیز داده‌های به‌دست‌آمده از تجزیة زمین‌شیمیایی سنگ کل (XRF و ICP-MS) به بررسی سنگ‏‌‌‌های آتشفشانی منطقة علی‏‌‌آباد گروس در جنوب صحنه پرداخته شده است. این سنگ‏‌‌‌های آتشفشانی بخشی از مجموعة افیولیتی محدودة صحنه- هرسین (کرتاسة پسین تا ائوسن پسین) هستند و به‌صورت بالشی و توده‌ای دیده می‌شوند. از دیدگاه سنگ‌نگاری این سنگ‏‌‌ها ترکیب بازالتی دارند و بافت‏‌‌‌های غالب در آنها پورفیریتیک و گلومروپورفیریتیک هستند. این سنگ‏‌‌ها سرشت ماگمایی توله‌ایتی دارند. همچنین، الگوی پراکندگی عنصر‌های خاکی کمیاب و الگوی پراکندگی عنصر‌های فرعی و کمیاب و نیز جایگاه نمونه‏‌‌‌های بررسی‌شده در نمودار‌های تمایز انواع سنگ‏‌‌‌های بازالتی با ویژگی‌های زمین‌شیمیایی مختلف گویای شباهت آنها به سنگ‏‌‌‌های بازالتی پشته‏‌‌‌های میان‌اقیانوسی مرتبط با پلوم‏‌‌‌های گوشته‌ای (P-MORB) هستند. ماگمای مادر این سنگ‏‌‌ها می‏‌‌تواند در پی ذوب‌بخشی کم (کمتر از 3 درصد) خاستگاه پریدوتیتی اسپینل‌دار پدیدآمده باشد. در مقایسه با سنگ‏‌‌‌های بازالتی منطقة علی‏‌‌آباد گروس، دیگر رخنمون‏‌‌‌های سنگ‏‌‌‌های آتشفشانی در گسترة مجموعة افیولیتی محدودة صحنه- هرسین ویژگی‌های زمین‌شیمیایی سنگ‏‌‌‌های بازالتی پشته‏‌‌‌های میان‌اقیانوسی وابسته به پلوم‏‌‌‌های گوشته‌ای (P-MORB)، سنگ‏‌‌‌های بازالتی پشته‏‌‌‌های میان‌اقیانوسی غنی‏‌‌شده (E-MORB) و نیز سنگ‏‌‌‌های بازالتی درون صفحه‌ای (WPB) را نشان می‏‌‌دهند.