زمین‌شیمی کانی، جایگاه زمین‌ساختی و دما- فشارسنجی تودة آذرین درونی گابرو- دیوریت (جنوب تیکمه‌داش، آذربایجان شرقی)

نویسندگان

1 استاد، گروه علوم زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 دانشجوی دکتری، گروه علوم ‌زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران؛ ‌

3 استاد، گروه علوم زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

4 استادیار، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

doi
10.22108/ijp.2020.122066.1168
چکیده

در جنوب تیکمه‌داش، تودة آذرین درونی گابرو- دیوریتی بستان‌آباد- هشترود درون سنگ‌های آتشفشانی- رسوبی ائوسن نفوذ کرده است. شیمی کانی‌های سازندة این تودة آذرین درونی نشان می‏‏‌دهد پلاژیوکلازها و کلینوپیروکسن‏‌ها به‌ترتیب ترکیب لابرادوریتی و دیوپسیدی دارند و با مقادیر کمتری بیوتیت غنی از منیزیم و کانی‌های کدر همراهی می‏‏‌شوند. شیمی دیوپسیدهایِ این سنگ‌ها نشان می‌دهد ماگمای مادر آنها به سری ماگمایی ساب‌آلکالن با جایگاه زمین‌ساختی کمان قاره‌ای تعلق دارد. بررسی‏‌های دماسنجی نشان‏‌دهندة تبلور کلینوپیروکسن‏‌ها در دماهای نزدیک به 1200 درجة سانتیگراد هستند. برپایة مقدار Alvi ( 048/0 تا 102/0) در ساختار کانی کلینوپیروکسن، روشن شد این کانی در بازة فشاری 6 تا 9 کیلوبار معادل ژرفایِ 19 تا 28 کیلومتر پدید آمده است. افزون‌بر این، این پژوهش آشکار کرد کلینوپیروکسن‏‌های این سنگ‌ها از ماگمایی پدید آمده‏‌اند که نزدیک به 10% آب داشته است. وجود مقداری آهن فریک در این کلینوپیروکسن‏‌ها همراه با تیتانومگنتیت گویای فوگاسیته بالای اکسیژن در ماگمای مادر دارد.