زمین‌دمافشارسنجی گدازه‌های ‌تراکی‌آندزیتی اوچ‌بلاغ، پژوهشی دربارة ولکانیسم سنوزوییک آغازین پهنة ماگمایی طارم-هشتجین

نویسندگان

1 دانشیار پترولوزی، پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین شناسی کشور

2 دکترا، گروه اکتشافات ژئوشیمیایی، سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور، تهران، ایران

doi
10.22108/ijp.2022.130813.1254
چکیده

این پژوهش نتایج داده‌های شیمی‌کانی سنگ‌های آتشفشانی سنوزوییک آغازین در پهنة ماگمایی طارم-هشتجین را ارائه می‌کند. گدازه‌های اوچ‌بلاغ در شمال زنجان، بخشی از فوران‌های الیگوسن در فلات ایرانی- ترکی هستند. برپایة تجزیة ریزکاو الکترونی، لابرادوریت (An55-66)، اوژیت (Wo44 En44Fs12)، هاستنگزیت منیزیم‌دار ((Na+K)A≥0.50 وAlvi<Fe3+) و بیوتیت ‌منیزیم‌دار (Fe2+/(Fe2++Mg)>0.3) از کانی‌های سازندة نمونه‌های آندزیت – ‌تراکی‌آندزیتی این منطقه هستند. برپایة محاسبات زمین‌دماسنجی، تبلور آمفیبول‌ها در گسترة دمایی 985 تا 941 درجة سانتیگراد و دمای تبلور بیوتیت‌ها برابربا 758 تا 770 درجة سانتیگراد رخ داده است. برپایة نتایج فشارسنجی، آمفیبول‌ها گسترة فشاری 3/5 تا 6 کیلوبار و بیوتیت‌ها، فشاری در بازة 9/0 تا 9/1 کیلوبار را تجربه کرده‌اند. نتایج داده‌های شیمی کانی‌های ‌تراکی‌آندزیت‌های اوچ‌بلاغ نشان می‌دهند خاستگاه این سنگ‌ها ماگمایی کالک‌آلکالن، با فوگاسیتة اکسیژن (ƒO2) کمابیش بالا، در کمان آتشفشانی مرتبط با پهنة فرورانش و محیط کوهزایی بوده است.