سنگنگاری، زمینشیمی و جایگاه زمینساختی سنگهای آتشفشانی شمالباختری بردسکن: بررسی موردی معدن زنگالو
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری. گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
2 دانشیار، گروه زمینشناسی و گروه پژوهشی اکتشاف ذخایر معدنی شرق ایران، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
3 استاد، گروه زمین شناسی و گروه پژوهشی اکتشاف ذخایر معدنی شرق ایران، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
4 دانشیار، گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
doi
10.22108/ijp.2021.125200.1204چکیده
ناحیة معدن زنگالو که بخشی از مجموعه ماگمایی شمالباختری بردسکن است، در جنوب سبزوار و شمالباختری شهر بردسکن، در استان خراسان رضوی جای دارد.سنگهای رسوبی و سنگهای آتشفشانی (آندزیت، تراکیآندزیت، لاتیت و توف آندزیتی) از واحدهای سنگی این منطقه هستند. بافت سنگهای آتشفشانی بیشتر پورفیریتیک، گلومروپورفیریتیک، آمیگدالوییدال و ریزدانه است. پلاژیوکلاز، هورنبلند، پیروکسن و آلکالیفلدسپار از کانیهای اصلی هستند که بهطور موضعی در برخی بخشها دچار دگرسانی آرژیلیک و پروپیلیتیک شدهاند. این سنگها سرشت کالکآلکالن دارند و متاآلومینوس هستند و در محدودة ترکیبی کمان آتشفشانی قارهای مرتبط با پهنة فرورانش جای میگیرند. برپایة دادههای زمینشیمیایی، بیشتر نمونهها آندزیتی و تراکیآندزیتی هستند و در محدودة سری کالکآلکالن جای میگیرند. غنیشدگی از عنصرهای LREE نسبت به HREE و LILE نسبت بهHFSE از نشانههای پیدایش ماگما در ناحیة فرورانش است. نسبت Zr/Ba نشاندهندة خاستگاه گوشتة سنگکرهای و نسبت Sm/Yb نشاندهندة نبود یا کمبودن گارنت در ناحیه خاستگاه است. این ماگما از ذوببخشی یک اسپینللرزولیت فلوگوپیتدار غنیشده خاستگاه گرفته است. مقایسه ویژگیهای زمینشیمیایی منطقة زنگالو با بررسیهای پیشین در دیگر مناطق از مجموعة آتشفشانی شمالباختری بردسکن مشابهت خوبی را نشان میدهد. بررسی زمینشیمی سنگهای آتشفشانی در این مناطق نشاندهندة پیدایش این سنگها در پی فرایند فرورانش است.