دما- فشارسنجی تودههای کوارتزدیوریت پورفیری و بررسی چگونگی پیدایش اسکارن وابسته با بهکارگیری دادههای شیمی کانی در منطقة تیغناب، جنوبخاوری سربیشه (خاور ایران)
نویسندگان
1 انستیتو علوم زمین، آکادمیا سینیکا، تایپه، تایوان
2 گروه زمین شناسی-دانشکده علوم-دانشگاه بیرجند
3 گروه مهندسی معدن، دانشکده عمران، معدن و شیمی، دانشگاه صنعتی بیرجند، بیرجند، ایران
doi
10.22108/ijp.2021.122961.1177چکیده
در منطقة تیغناب در جنوبخاوری سربیشه، نفوذ تودههای نیمهعمیق کوارتزدیوریتی درون سنگآهک و ماسهسنگهای پالئوسن- ائوسن پیدایش اسکارن را بهدنبال داشته است. پلاژیوکلاز، هورنبلند و کوارتز سازندههای اصلی سنگهای نیمهعمیق هستند. دادههای تجزیة ریزکاو الکترونی نشان میدهد محتوای آنورتیت در پلاژیوکلازها برابربا 15 تا 45 درصد و ترکیب آنها از آندزین تا الیگوکلاز متغیر است. آمفیبولها در قلمرو کلسیک و از نوع مگنزیوهورنبلند هستند. فشار حاکم در زمان تبلور کانیها در کوارتزدیوریت پورفیری تیغناب برابربا 27/5 کیلوبار و دمای میانگین آن برپایة دماسنجی با بهکارگیری هورنبلندهای همزیست با پلاژیوکلاز نزدیک به 788 درجة سانتیگراد بهدست آمدهاند. گارنت، اپیدوت، پیروکسن، کلسیت، کلریت، کوارتز، مگنتیت، پیریت، هماتیت و ژیپس از کانیهای سازندة بروناسکارن تیغناب هستند. گارنتهای بررسیشده، در ردة کلسیمدار و از نوع محلولجامد آندرادیت- گروسولار هستند. بررسی تغییرات ترکیبی این کانی نشان میدهد مقدار سازندة گروسولار روند کمابیش یکنواخت دارد؛ اما مقدار سازندة آندرادیت تغییرات اندکی نشان میدهد. حضور آندرادیت و تغییرات آن در گارنتهای بررسیشده، بهترتیب نشاندهندة بالابودن فوگاسیتة اکسیژن و تغییرات نسبت Fe3+/Al در هنگام تبلور گارنت است. پیروکسن در اسکارن تیغناب از نوع دیوپسید است. وجود آندرادیت، پیروکسن غنی از دیوپسید و فراوانی بیشتر گارنت نسبت به پیروکسن در اسکارن بررسیشده، نشاندهندة شرایط اکسیدان است و با نتایج بهدستآمده از بررسی شیمی کانی آمفیبول در کوارتزدیوریت پورفیری سازندة اسکارن همخوانی دارد. نبود ولاستونیت در بروناسکارن نشان میدهد گارنت و کلینوپیروکسن در دمای کمتر از 550 درجة سانتیگراد و توسط محلولهای متاسوماتیزهکننده متبلور شدهاند.
