سنگ‏‌شناسی و زمین‌شیمی کانسار آهن ابراهیم‏‌آباد (شمال‌باختری دیواندره، کردستان)

نویسندگان

1 گروه اکتشاف و زمین شناسی اقتصادی پژوهشکده علوم زمین سازمان زمین شناسی کشور، تهران، ایران

2 پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین شناسی واکتشافات معدنی کشور، تهران،ایران

doi
10.22108/ijp.2021.124932.1201
چکیده

کانسار آهن ابراهیم‏‌آباد در شمال‌باختری پهنة ساختاری سنندج- سیرجان و شهرستان دیواندره جای دارد و دربردارندة سنگ‏‌های دگرگونی پالئوزوییک، توده‏‌های آذرین درونی مزوزوییک و سنگ‏‌های متاسوماتیک است. سنگ‏‌های دگرگونی شامل میکاشیست و مرمر هستند که توده‏‌های آذرین درونی با ترکیب گرانودیوریت تا گرانیت کم و بیش کاتاکلاستیک و میلونیتی آنها را قطع کرده‏‌اند. برپایة بررسی‌های سنگ‌نگاری، میکاشیست و رسوب‌های آواری همراه در حد رخسارة شیست‌سبز دگرگون شده‏‌اند. مرمرها و توده‏‌های آذرین درونی نیز در امتداد پهنه‏‌های برشی دچار دگرگونی کاتاکلاستیک شده‏‌اند. سنگ‏‌های متاسوماتیک، ترکیب اسکارن گارنت- آمفیبول‏‌دار تا گارنتیت دارند و رگچه‏‌های منیتیت‏‌دار آنها را قطع کرده‏‌اند. کانی‏‌سازی آهن در این محدوده بیشتر به‌صورت منیتیت‌هایی به شکل‏‌های عدسی‏‌، رگه- رگچه‏‌ای و دانه پراکنده است. این کانسار بافت پراکنده، توده‏‌ای، جانشینی و شبکه‏‌ای دارد. منیتیت به‌صورت بی‌شکل، ریز (کمتر از 1 میلیمتر) و یا به‌صورت پراکنده پدید آمده‏‌ است. کلریت، ترمولیت- اکتینولیت، اپیدوت، گارنت و کوارتز از کانی‏‌های باطله هستند که گاهی همراه با کانی‏‌های رسی و کلسیت یافت می‌شوند. مقدار آهن در کانسنگ از 14‏‌ تا 47 درصدوزنی تغییر می‏‌کند. عنصر آهن با عنصر S و اکسیدهای SiO2، Al2O3، MgO، CaO، MnO و K2O همبستگی منفی و با کروم و کبالت همبستگی مثبت نشان می‏‌دهد. تفسیر نمودارهای نسبت Ti/Ni+Cr و Ti/V نشان‌دهندة خاستگاه گرمابی این کانسار است. داده‏‌های زمین‌شیمیایی از کانسنگ منیتیت و تغییرات عنصرهای کبالت، نیکل، وانادیم و تیتانیم در آن نشان‌دهندة خاستگاه اسکارنی- گرمابی است. سیال‌های داغ پدیدآمده از توده‏‌های آذرین درونی آهن را جابجا می‌کنند و در فاصلة میان واحدهای دگرگونی مانند مرمر، میکاشیست، شیست‌سبز و اسکارن ته‏‌نشست کرده‌اند.