سنگشناسی و زمینشیمی کانسار آهن ابراهیمآباد (شمالباختری دیواندره، کردستان)
نویسندگان
1 گروه اکتشاف و زمین شناسی اقتصادی پژوهشکده علوم زمین سازمان زمین شناسی کشور، تهران، ایران
2 پژوهشکده علوم زمین، سازمان زمین شناسی واکتشافات معدنی کشور، تهران،ایران
doi
10.22108/ijp.2021.124932.1201چکیده
کانسار آهن ابراهیمآباد در شمالباختری پهنة ساختاری سنندج- سیرجان و شهرستان دیواندره جای دارد و دربردارندة سنگهای دگرگونی پالئوزوییک، تودههای آذرین درونی مزوزوییک و سنگهای متاسوماتیک است. سنگهای دگرگونی شامل میکاشیست و مرمر هستند که تودههای آذرین درونی با ترکیب گرانودیوریت تا گرانیت کم و بیش کاتاکلاستیک و میلونیتی آنها را قطع کردهاند. برپایة بررسیهای سنگنگاری، میکاشیست و رسوبهای آواری همراه در حد رخسارة شیستسبز دگرگون شدهاند. مرمرها و تودههای آذرین درونی نیز در امتداد پهنههای برشی دچار دگرگونی کاتاکلاستیک شدهاند. سنگهای متاسوماتیک، ترکیب اسکارن گارنت- آمفیبولدار تا گارنتیت دارند و رگچههای منیتیتدار آنها را قطع کردهاند. کانیسازی آهن در این محدوده بیشتر بهصورت منیتیتهایی به شکلهای عدسی، رگه- رگچهای و دانه پراکنده است. این کانسار بافت پراکنده، تودهای، جانشینی و شبکهای دارد. منیتیت بهصورت بیشکل، ریز (کمتر از 1 میلیمتر) و یا بهصورت پراکنده پدید آمده است. کلریت، ترمولیت- اکتینولیت، اپیدوت، گارنت و کوارتز از کانیهای باطله هستند که گاهی همراه با کانیهای رسی و کلسیت یافت میشوند. مقدار آهن در کانسنگ از 14 تا 47 درصدوزنی تغییر میکند. عنصر آهن با عنصر S و اکسیدهای SiO2، Al2O3، MgO، CaO، MnO و K2O همبستگی منفی و با کروم و کبالت همبستگی مثبت نشان میدهد. تفسیر نمودارهای نسبت Ti/Ni+Cr و Ti/V نشاندهندة خاستگاه گرمابی این کانسار است. دادههای زمینشیمیایی از کانسنگ منیتیت و تغییرات عنصرهای کبالت، نیکل، وانادیم و تیتانیم در آن نشاندهندة خاستگاه اسکارنی- گرمابی است. سیالهای داغ پدیدآمده از تودههای آذرین درونی آهن را جابجا میکنند و در فاصلة میان واحدهای دگرگونی مانند مرمر، میکاشیست، شیستسبز و اسکارن تهنشست کردهاند.