رابطة زمانی- مکانی کانهزایی و ماگماتیسم در کانسار چندفلزی مزرعه (شمال اهر، استان آذربایجانشرقی)
نویسندگان
1 اصفهان، دانشگاه اصفهان، گروه زمین شناسی
doi
10.22108/ijp.2020.124073.1192چکیده
باتولیت شیورداغ از مهمترین تودههای آذرین درونی در شمالباختری ایران است که در توالی رسوبی- آتشفشانی کرتاسة بالایی و ائوسن نفوذ کرده و با کانیسازی مس- آهن- (تنگستن و طلا) همراه است. این باتولیت از فازهای ماگمایی گوناگون (به سن 33 تا 10 میلیون سال پیش) با ترکیب و ویژگیهای زمینشیمیایی متفاوت تشکیل شده است. فازهای قدیمیتر (الیگوسن) کالکآلکالن، بیشتر ترکیب گرانیت، گرانودیوریت، سینیت و گابرو دارند و دربردارندة درشتبلورهای پتاسیمفلدسپار و پلاژیوکلاز هستند. ماگمای سازندة این سنگها میزان آب کمتری دارد و با کانهزایی بارزی همراه نیستند؛ اما فازهای جوانتر (میوسن) که بیشتر ترکیب کوارتزمونزونیتی نشان میدهند و درشتبلورهای آمفیبول و بیوتیت دارند، از ماگمایی با سرشت آداکیتی پدید آمدهاند. این ماگما میزان آب بیشتری داشته است و از دیدگاه مکانی و زمانی، رابطة نزدیکی با کانهزاییهای گوناگون داشته است. این رابطه بهعنوان الگوی اکتشافی در منطقة شیورداغ پیشنهاد میشود. کانهزایی در منطقة معدن مزرعه به دو صورت تودهای (اسکارنی) و رگچهای- انتشاری (مرتبط با تودة آذرین درونی) رخ داده است. کانیسازی اسکارنی که بیشتر شامل گارنت، اپیدوت، مگنتیت، پیریت و کالکوپیریت است، در سنگ آهکهای کرتاسة بالایی رخ داده است؛ اما کانهسازی رگچهای- انتشاری هم در تودههای نیمهآتشفشانی میوسن و هم در تودههای درشتبلور الیگوسن رخ داده و با دگرسانی پتاسیک ضعیف و فیلیک همراه است.
