فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

الیوین‌بازالت‏‌های خاور نهبندان و چاه چوچو به دو سری ماگمایی آلکالن سدیک و تحولی تعلق دارند. الیوین‌بازالت‏‌های تحولی در مقایسه با الیوین‌بازالت‏‌های آلکالن از MgO، SiO2، Ni، Cr، Ba، Th، Pb و U غنی‏‌تر و از TiO2، FeOt، REE‏‌ و HFSE‏ تهی‏‌تر هستند. مقدار بالای MgO، Mg#، Ni و Cr در بازالت‏‌های تحولی (به‌ترتیب 8/13 درصدوزنی، 77، 531 و 860 ppm) نشان‌دهندة نزدیکی ترکیب شیمیایی آنها به ماگمای اولیه است که با پریدوتیت گوشته‏‌ای در تعادل بوده است؛ اما در بازالت‏‌های آلکالن، این مقدارها (به‌ترتیب 3/8 درصدوزنی، 59، 155 و 176 ppm) از ترکیب یک ماگمای اولیه کمی فاصله دارند. برپایة ویژگی‌های سنگ‏‌نگاشتی و زمین‌شیمیایی، بازالت‏‌های تحولی شاید دچار فرایندهای جدایش بلورین و آلایش پوسته‏‌ای شده‏‌اند؛ اما بازالت‏‌های آلکالن شاید تنها دچار فرایند جدایش بلورین شده باشند. غنی‌شدگی سنگ‏‌ها از LREE‏‌ نسبت به HREE‏‌ و نیز LILE‏‌ نسبت به HFSE و شباهت الگوهای REE و عنکبوتی آنها به OIB نشان‌دهندة جدایش آنها از گوشته‌ای سست‌کره‌ای- سنگ‌کره‌ای و غنی‌شده هستند. برپایة الگوسازی انجام‌شده، پیدایش ماگمای سازندة بازالت‏‌های آلکالن پیامد نزدیک به 7 درصد ذوب‌بخشیِ گوشته‌ای سست‌کره‌ای با ترکیب لرزولیت گارنت‏‌دار بوده است. پیدایش ماگمای سازندة بازالت‏‌های تحولی نیز پیامد 7 تا 15 درصد ذوب‌بخشیِ گوشتة سنگ‌کره‌ای دگرنهاد و در مرز سست‌کره‌ و سنگ‌کره‌، با ترکیب لرزولیت گارنت‏‌دار و لرزولیت اسپینل‏‌دار به نسبت نزدیک به 50 -50 درصد بوده است.