کانیشناسی و زمینشیمی دایکهای مافیک توالی گوشتهای مجموعة افیولیتی جنوب سلطانآباد (شمالخاوری سبزوار)
نویسندگان
1 دانشیار، گروه زمین شناسی دانشگده علوم پایه، دانشگاه بین المللی امام خمینی، قزوین
2 کارشناس ارشد پترولوژی، گروه زمینشناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه بینالمللی امام خمینی قزوین
3 دانشیار، گروه زمینشناسی، دانشکده علوم پایه، دانشگاه بینالمللی امام خمینی قزوین
4 کارشناس آزمایشگاه، مرکز فرآوری مواد معدنی، کرج
doi
10.22108/ijp.2020.121867.1163چکیده
از ویژگیهای آشکار توالی گوشتهای مجموعة افیولیتی جنوب سلطانآباد، وجود دایکهای دلریتی، میکروگابرویی، هورنبلندگابرویی، پگماتوییدی و گابرونوریتی است. روند دایکها بیشتر خاوری- باختری است و در پی دگرریختی، برخی از آنها ساختار بودین- دومینویی نشان میدهند. پلاژیوکلاز و کلینوپیروکسن کانیهای اصلی سازندة دایکهای پگماتوییدی و دلریتی هستند. در دایکهای هورنبلندگابرویی، افزونبر کلینوپیروکسن و پلاژیوکلاز، آمفیبول ماگمایی نیز دیده میشود. دایکهای گابرونوریتی دربردارندة کانیهای کلینوپیروکسن، ارتوپیروکسن و پلاژیوکلاز هستند. دایکهای میکروگابرویی نیز دربردارندة آمفیبول ثانویه و پلاژیوکلاز هستند. در بیشتر دایکها، کلینوپیروکسن در حال جایگزینی با آمفیبول است. دارابودن آمفیبول ماگمایی و ارتوپیروکسن، بافت پگماتوییدی، تبلور پیروکسن پیش از پلاژیوکلاز و ترکیب سرشار از آنورتیت پلاژیوکلاز نشاندهندة مشارکت آب در پیدایش ماگما هستند. الگوی نمودار عنکبوتی چندعنصری برای بیشتر نمونهها با جایگاه بالای پهنة فرورانش و بازالتهای پیشکمانی سنوزوییک شباهت چشمگیری نشان میدهد. برپایة نمودارهای ردهبندی و شناسایی جایگاه زمینساختی، بیشتر دایکها ویژگیهای زمینشیمیایی بازالت تولهایتیِ نزدیک به شیمی بازالت جزیرههای کمانی و بونینیتی نشان میدهند. سه نمونه سرشت آلکالن درونصفحهای دارند و ازاینرو، از ذوب سنگ خاستگاه غنیشدة گوشتهای زیرین سرچشمه گرفتهاند. توالی ترکیبی از تولهایتی و بونینیتی بهسوی آلکالن چهبسا نشانة مشارکت سنگ خاستگاه گوشتهای متفاوت هنگام روند تکاملی پهنة فرورانش در کرتاسة پسین است.