سنگشناسی، زمینشیمی و خاستگاه دایکهای داسیتوییدی میرآباد جنوب زاهدان (جنوبخاوری ایران)
نویسندگان
1 گروه زمین شناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، دانشکده علوم، زاهدان، ایران
2 گروه زمین شناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، دانشکده علوم، زاهدان، ایران
3 زمین شناسی،دانشکده علوم، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران
doi
10.22108/ijp.2020.121877.1164چکیده
دایکهای داسیتوییدی میرآباد، در استان سیستان و بلوچستان، در پهنة جوشخوردة سیستان و جنوب شهر زاهدان، در نزدیکی روستای میرآباد برونزد دارند. سنگ میزبان این دایکها مجموعههای فلیشی ائوسن و آمیزة رنگین افیولیتی کرتاسه است. ترکیب سنگشناختی این دایکها بیشتر داسیتوییدی است و از کانیهای پلاژیوکلاز، کوارتز، هورنبلند و بیوتیت ساخته شدهاند. بافت غالب این سنگها پورفیری است. این دایکها مرز مشخصی با سنگهای میزبان نشان میدهند و گاه انکلاوهای متاپلیتی دارند. سرشت آنها کالکآلکالن و متاآلومین است و خاستگاه آذرین (I) دارند. از عنصرهای LREE و LIL غنیشدگی و از عنصرهای HREE و HFS تهیشدگی نشان میدهند. نبود آنومالی مشخص در عنصر یوروپیم، چهبسا نشاندهندة شرایط اکسیدان ماگمای سازندة آنهاست. روندهای مشابه REE و نمودارهای عنکبوتی این دایکها خاستگاه یکنواخت و همانند آنها را نشان میدهد. نمودارهای تکتونوماگمایی نشاندهندة وابستگی این دایکها به پهنههای فرورانشی است. برپایة نمودار Ta/Yb دربرابر Th/Yb گمان میرود که ماگمای سازندة این دایکها از گوة گوشتهای بالای تختة فرورو که معمولاً تحتتأثیر سیالهای آزادشده از تختة فرورو و عنصرهای موجود در آن (مانند: سیلیسیم، پتاسیم و سدیم) قرار میگیرند، چنین ماگماهایی را پدید میآورند. پس پیدایش این دایکها همزمان با ماگماتیسم و فرورانش پوستة اقیانوسی نئوتتیس بین بلوکهای لوت و افغان روی داده است.