تلفیق بررسیهای زمینشیمیایی- آماری- سنگشناسی و CSD بهعنوان رهیافتی نوین در شناخت فرایندهای ماگمایی در محدودة کودگان (خراسان جنوبی)
نویسندگان
1 دانشگاه تهران، دانشکده زمینشناسی، تهران، ایران
2 دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران، گروه علوم زمین، تهران، ایران
3 دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده علوم پایه، تهران، ایران
doi
10.22108/ijp.2020.121410.1160چکیده
در 90 کیلومتری جنوب خوسف در استان خراسان جنوبی، سنگهای آذرین درونی و بیرونی به سن ائوسن برونزد دارند. این گروههای سنگی بیشتر بافت پورفیری، گلومروپورفیری، تدریجی و پوییکلیتیک نشان میدهند. پلاژیوکلاز، آلکالیفلدسپار، کوارتز، پیروکسن و هورنبلند از کانیهای فراوان سازندة این سنگها بهشمار میروند. در این سنگها، بلورهای پلاژیوکلاز بافت غربالی و زونینگ دارند. این سنگها روند کالکآلکالن تا تولهایتی نشان میدهند. ویژگیهایی مانند غنیشدگی از LREE و LILE، تهیشدگی از HREE و HFSE، وجود ناهنجاریهای منفیِ عنصرهای P، Nb، Ti و Zr، و ناهنجاریِ مثبت Pb، K و U در نمونهها نشاندهندة پیدایش این توده در مرز فعال قارهای هستند. برای بررسی شرایط تبلور ماگما، بلورهای پلاژیوکلاز در 10 نمونة آذرین بیرونی با ترکیب آندزیتی و بازالتی، به روش توزیع اندازة بلور (CSD) بررسی شدند. روند افزایشی اندازة بلورهای پلاژیوکلاز روی نمودارهای نیمهلگاریتمی تغییرات اندازه دربرابر چگالی جمعیتی کانیها در نمونههای آذرین بیرونی، نشاندهندة رفتار تبلور و جدایش بلورین است. تقعر رو به بالای نمودارهای CSD پیامد ترکیب دو جمعیت بلوری است که یکی از آنها هنگام سردشدن آرام و دیگری در دورة کاهش فشار و سردشدن روی داده است. روند تغییرات Nb/Y دربرابر Nb و MgO دربرابر Fe2O3 و همچنین، جایگیری نمونههای آذرین بیرونی و درونی در دو گروه جدا برپایة بررسی نمودارهای هارکر و نمودار بهدستآمده از آنالیز خوشهای همگی نشاندهندة رویداد فرایند آمیختگی ماگمایی در هنگام پیدایش واحدهای سنگی محدودة کودگان است.