سنگنگاری، زمینشیمی، جایگاه زمینساختی و سنگزایی سنگهای آتشفشانی منطقة رباعی (جنوب دامغان)
نویسندگان
1 1گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
2 1گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
3 2گروه زمینشناسی، دانشگاه آویرو، آویرو، پرتغال
4 گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
5 1گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
doi
10.22108/ijp.2020.119892.1152چکیده
سنگهای منطقة رباعی، در کمربند ترود- چاهشیرین در جنوب دامغان، شامل واحدهای آتشفشانی ائوسن با ترکیب آندزیت و تراکیآندزیت هستند. سنگهای آذرین نیمهژرف بهصورت استوک و دایک با ترکیب دیوریت، مونزونیت و مونزودیوریت پورفیری در این واحدها نفوذ کردهاند. بافت اصلی سنگهای آتشفشانی پورفیریتیک است و درشتبلورهایی از کانیهای پلاژیوکلاز، هورنبلند و بیوتیت دارند. آپاتیت و زیرکن کانی فرعیِ این واحدها هستند. این سنگها بیشتر سرشت شوشونیتی و یک نمونة نیز سرشت کالکآلکالن پتاسیم بالا دارند. غنیشدگی از LILE و LREE، بههمراه تهیشدگی از HREE و HFSE و ناهنجاری منفی عنصرهای Nb و Ti همراه با شواهد دیگر، مانند نسبت بالای Th/Yb در این سنگهای آتشفشانی، نشاندهندة پیدایش آنها در یک محیط مرتبط با فرورانش در مرز فعال قارهای هستند. مقدار 87Sr/86Sr، 143Nd/144Nd اولیه و εNd)i) آندزیت بهترتیب برابربا 704445/0، 512691/0 و 29/2 است. همة این ویژگیها پیدایش سنگهای آتشفشانی منطقة رباعی را از ذوببخشی گوة گوشتهای در بالای پهنة فرورانش تأیید میکنند. یافتههای سنگشناسی همراه با دادههای زمینشیمیایی عنصرهای کمیاب و خاکی کمیاب نشاندهندة گرایش کالکآلکالن، آلایش و هضم مواد پوستهای، جدایش بلورین و پیدایش ماگما سازندة آنها در پهنههای فرورانشی است.