سنگ‌نگاری، ژئوشیمی و جایگاه تکتونوماگمایی سنگ‌های آتشفشانی ترشیری منطقه‌ی ابراهیم آباد (جنوب باختر گزیک)، خراسان جنوبی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد، گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

2 استاد، گروه زمین شناسی-دانشکده علوم-دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران

3 استادیار، گروه مهندسی معدن، دانشکده عمران، معدن و شیمی، دانشگاه صنعتی بیرجند، بیرجند، ایران

doi
10.22108/ijp.2018.111454.1087
چکیده

در منطقه ابراهیم‌آباد در جنوب باختری گزیک و در استان خراسان جنوبی، برونزدهایی از سنگ‌های آتشفشانی وجود دارد که از نظر ساختاری در بخش شمالی زمیندرز سیستان قرار گرفته‌اند. گدازه‌های مورد بررسی شامل آندزیت بازالتی، آندزیت و داسیت به سن ائوسن تا میوسن همراه سنگ‌های آذرآواری شامل توف هستند. کانی‌های اصلی آندزیت‌ بازالتی شامل پلاژیوکلاز، پیروکسن و الیوین، در آندزیت شامل پلاژیوکلاز، هورنبلند و پیروکسن و در داسیت‌ها متشکل از پلاژیوکلاز، کوارتز و هورنبلند هستند. بافت‌های رایج در سنگ‌های آتشفشانی حدواسط شامل پورفیری با زمینه میکرولیتی، مگاپورفیری، گلومروپورفیری و پوئی‌کلیتیک و در داسیت‌ها، پورفیری با زمینة ریز‌دانه می‌باشد. این سنگ‌ها شواهد عدم تعادل نظیر منطقه‌بندی در پلاژیوکلازها، بافت غربالی و خوردگی خلیجی در کانی‌ها را نشان می‌دهند. بررسی‌های ژئوشیمیایی حاکی از این است که گدازه-های منطقه ابراهیم آباد در قلمرو کالک‌آلکالن رده‌بندی می‌شوند. این سنگ‌ها غنی‌شدگی LREE نسبت به HREE را نشان می-دهند. بالا بودن مقدار LREE و عناصر لیتوفیل بزرگ یون (LILE) نسبت به HFSE و وجود آنومالی منفی در عناصری مانند Nb و Ti در گدازه‌ها، حاکی از محیط زمین‌ساختی فرورانشی و حاشیه فعال قاره‌ای می‌باشد. ماگمای سازنده این گدازه‌ها، احتمالأ از ذوب بخشی گوشته با ترکیب اسپینل-گارنت لرزولیت که تحت تأثیر سیالات مشتق‌شده از پوسته‌ی اقیانوسی فرورونده دچار غنی‌شدگی گردیده، منشأ گرفته است.