شواهد ماگماتیسم کربناتیتیی در سنگهای آتشفشانی کواترنری غرب نوبران، شمال غرب ایران

نویسندگان

1 گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه زنجان

2 گروه زمین شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 گروه زمین شناسی، دانشگاه ساپینزا، روم، ایتالیا

4 انستیتو علوم زمین و منابع معدنی، CNR، پیزا، ایتالیا

doi
10.22108/ijp.2019.113441.1098
چکیده

تعداد چهارده آتشفشان الترابازیک به سن کواترنری در غرب نوبران فوران یافته‌اند که از نظر ساختاری در لبه غربی زون ایران مرکزی و به فاصله اندکی از زون سنندج-سیرجان واقع شده‌اند. ترکیب مواد آتشفشانی به طور عمده از گدازه‌های روانرو و در مواردی از مواد آذرآواری تشکیل شده است. براساس مطالعات پتروگرافی و ژئوشیمی این مجموعه در دو دسته "نفلینیت و ملیلیت‌نفلینیت" قرار می-گیرند. از ویژگی‌های این سنگ‌های نفلینیتی مقدار SiO2 پایین، مقدار بالای CaO و MgO، تهی‌شدگی نسبی از HFSE و غنی‌شدگی از LILE است که احتمال تشکیل این سنگ‌ها از یک منشأ غنی شده را نشان می‌دهد. آنومالی منفی Ti و Nb در نمودارهای عنکبوتی شواهد مرتبط با فرورانش را مطرح می‌کند. سرشت ماگمای غرب نوبران آلکالن از نوع سدیک است که در یک محیط داخل صفحه ای تشکیل شده است. شواهد ژئوشیمیایی نشان می‌دهد که ماگما از گوشته گارنت لرزولیتی غنی شده با ذوب بخشی 1 تا 3 درصدی در ژرفای 90 تا 110 کیلومتری مشتق شده است. وجود کلسیت گوشته‌ای، آپاتیت کلسیم‌دار و پرووسکیت به همراه مقدار بالای CaOو MgO در ترکیب سنگ‌ها و مشابهت با نمونه‌های مشابه دنیا، وجود مولفه کربناتیتی را تایید می‌کند که عامل تحول ماگماتیسم جوان غرب نوبران می‌تواند ناشی از متاسوماتیسم کربناتیتی باشد