فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پیشینه و اهداف: کیفیت فرایند یاددهی‌ - یادگیری در دوره ابتدایی، سنگ‌بنای نظام آموزشی است؛ اما مطالعات موجود در حوزه ارزشیابی این فرایند، اغلب تک‌بعدی و فاقد نگاه جامع به تمامی ابعاد مؤثر هستند. هدف اصلی، تدوین یک چارچوب جامع از عوامل، ملاک‌ها و نشانگرهای ارزشیابی کیفیت فرایند یاددهی - یادگیری در دوره ابتدایی است. روش‌‌: این مطالعه با رویکرد کیفی و طرح پدیدارشناسی توصیفی اجرا شد. جامعه پژوهش معلمان این دوره بودند که با روش نمونه‌گیری هدفمند ملاکی انتخاب شدند. گردآوری داده‌ها از طریق مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با ۲۰ نفر از معلمان انجام شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی استقرایی و در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی صورت گرفت. برای اعتباربخشی یافته‌ها، از راهبردهای بازبینی نتایج توسط شرکت‌کنندگان و پژوهشگران همکار استفاده شد. ارزیابی روایی محتوایی با تأیید شاخص نسبت روایی محتوایی (0.98) انجام شد. یافته‌ها: تحلیل داده‌ها به شناسایی ۵ عامل اصلی (آموزشی، ارتباطی (چندسویه)، فردی مربوط به معلم، محیطی-ساختاری و فردی مربوط به دانش‌آموز)، ۲۲ ملاک و 97 نشانگر انجامید. یافته‌ها نشان داد که «عامل آموزشی»، به‌عنوان محوری‌ترین بُعد شناخته می‌شود که شامل ملاک‌هایی نظیر «مهارت‌های اجرایی یاددهی - یادگیری»، «مهارت ارزیابی» و «تکلیف» است. پس از آن، «عامل ارتباطی (چندسویه)» است که بر اهمیت تعاملات چندسویة تأکید می‌کند. نتیجه‌گیری: یاددهی - یادگیری یک پدیده آموزشی است که در بستری از تعاملات چندسویه به اثربخشی می‌رسد. این پژوهش، مبنایی علمی برای طراحی ابزار ارزشیابی فراهم می‌آورد.