نقش آلایش پوسته‏‌ای و جدایش بلوری در پیدایش سنگ‏‌های آتشفشانی ائوسن منطقه جیرنده (شمال‌باختری قزوین)

نویسندگان

1 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه صنعتی شاهرود، شاهرود، ایران

2 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه امام خمینی(ره)، قزوین، ایراk

3 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم‌زمین، دانشگاه پیام‌نور، ایران

doi
10.22108/ijp.2017.82007.0
چکیده

سنگ‏‌های آتشفشانی ائوسن در منطقه جیرنده دربردارندة بازالت، آندزیت، تراکیت و تراکی‌آندزیت هستند و گستره‌ای از سنگ‌های بازیک تا حد واسط را در برمی‌گیرند. پلاژیوکلاز کانی اصلی سنگ‏‌های آذرین بوده و فراوان‌ترین کانی‌ سازندة سنگ‏‌های منطقه است. پس از آن در سنگ‏‌های بازالتی، کلینوپیروکسن و الیوین و به‌سوی سنگ‏‌های اسیدی‏‌تر، آمفیبول فراوان‌ترین کانی سازنده این سنگ‏‌ها هستند. در بررسی‏‌های سنگ‏‌نگاری، بافت‏‌هایی مانند گلومروپورفیری، غربالی، خلیج‌خوردگی و اسکلتی و همچنین، مرز‏‌های واکنشی، نقش آلایش پوسته‏‌ای و جدایش بلوری ماگمایی را در تحول این سنگ‏‌ها آشکار می‏‌کنند. همچنین، نمودارهای تغییر عنصرهای کمیاب، عنکبوتی همراه با الگو‏‌سازی AFC و نمودارهای رسم‌شده در برابر نسبت عنصرهای کمیاب، همگی نشان‌دهندة نقش آلایش پوسته‏‌ای و جدایش بلوری ماگمایی در پیدایش سنگ‏‌های منطقه هستند. ماگمای سازنده این سنگ‏‌ها، ترکیبی همانند مذاب‏‌های جداشده از گوشته غنی‌شده دارد و پیامد ‏‌ ذوب‏‌بخشی نزدیک به 10 تا 20 درصدی از خاستگاهی گارنت- اسپینل لرزولیتی، در ژرفای 90 تا 110 کیلومتری، بوده است.