ماگماتیسم بازالتی پرمین البرز مرکزی: شاهدی بر حاشیه قارهای غیرفعال جنوب پالئوتتیس
نویسندگان
1 گروه ژئوشیمی، دانشکده علومزمین، دانشگاه خوارزمی تهران، ایران
2 گروه ژئوشیمی، دانشکده علومزمین، دانشگاه خوارزمی تهران، ایران
3 گروه ژئوشیمی، دانشکده علومزمین، دانشگاه خوارزمی تهران، ایران
doi
10.22108/ijp.2017.21500چکیده
منطقه بررسیشده در البرز مرکزی (شمالخاوری بلده) واقع شده است. ماگماتیسم پرمین در این منطقه بهصورت واحدی بازالتی میان سازند روته- نسن رخنمون دارد. از دیدگاه سنگنگاری، سنگهای بازالتی از گروه پلاژیوکلاز- فیریکها هستند و از دیدگاه زمینشیمیایی، سرشت آلکالن سدیک نشان میدهند. در الگوی عنصرهای خاکی نادر بهنجارشده به ترکیب کندریت، نسبتهای (La/Sm)N از 95/1 تا 62/4، (Sm/Yb)N از 23/4 تا 45/5، (La/Yb)N از 30/8 تا 52/20 و غنیشدگی بالایی از عنصرهای خاکی نادر سبک در برابر سنگین نشان دهنده شباهت این سنگها به بازالتهای جزایر اقیانوسی (OIB) است. افزونبراین، الگوهای چندعنصری نمونهها، بهنجارشده به ترکیب گوشته اولیه، نیز همانند OIB است. مدلسازی برپایه تمرکز عنصرهای کمیاب و همچنین، برخی عنصرهای اصلی، نشاندهندة ذوب درجه کم (کمتر از 10%) گوشتهای گارنتدار در ژرفای نزدیک به 110 کیلومتری است. افزونبراین، تغییرات نسبتهای برخی عنصرهای کمیاب، مانند Nb/Rb، K/La، La/Nb، Ba/Nb، Th/Nb و K/Nb نشاندهندة خاستگاه گوشتهای نوع HIMU است. زمینشیمی نمونهها با جایگاه زمینساختی ماگمای درونورقهای بدون تأثیر فرایندهای پهنههای فرورانشی سازگار است. ازاینرو، البرز در زمان پرمین (و پیش از آن) حاشیهای غیرفعال در راستای مرز جنوبی پالئوتتیس بوده و ماگماتیسم آن پیامد زمینساخت کششی و یا فعالیت پلوم گوشتهای بوده است.