مطالعه بلورهای زیرکن: راهبردی برای تشخیص خاستگاه، ماهیت و دمای تبلور ماگماهای ریولیتی
نویسندگان
1 گروه زمینشناسی، دانشگاه پیام نور، تهران 3697 – 19395، ایران
2 واحد تحقیق و توسعه، شرکت پارس کانی، تهران، ایران
3 گروه ژئوشیمی، دانشکده علوم زمین، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
doi
10.22108/ijp.2016.20842چکیده
با توجه به این که تبلور زیرکن تابعی از دما، ترکیب شیمیایی و میزان آب ماگماست و شکل و اندازه آن به سرعت تبلور و میزان اشباعشدگی ماگما نسبت به عنصر زیرکنیم بستگی دارد، لذا در این مطالعه به بررسی بلورهای زیرکن ریولیتهای سازند هرمز در چهار گنبد نمکی مختلف (گچین، بندر معلم، جزیره هرمز و جزیره لارک) پرداخته شده است. زیرکن درون این واحدهای سنگی از نظر ریختشناسی اغلب در گسترههای P3 و P4 و به میزان کمتر در گسترههای P5، P2 و S15 قرار میگیرند. ریختشناسی زیرکنها، نبود برهمرشدی هیدروزیرکن و میانبارهای آپاتیت یا مونازیت در آنها گویای تبلور زیرکنهای مطالعاتی از ماگماهای ریولیتی با خاستگاه نوع I است. ریختشناسی زیرکن به ماهیت نسبتاً قلیایی و خشک ماگمای مولد نیز اشاره دارد. حداقل دمای تبلور زیرکنها بر اساس ریختشناسی زیرکن، دماسنجی اشباع زیرکن و ژئوشیمی سنگ کل، ºC 750 تا 840 محاسبه شده است. مشاهده بلورهای شکلدار و طویل زیرکن در کنار زیرکنهای کوتاه نشاندهنده فوقاشباع بودن ماگمای مولد از زیرکنیم از ابتدای تبلور است و منطقهبندی باریک و نزدیک بههم این زیرکنها آن را تایید میکند.