پترولوژی و ژئوشیمی تودههای نفوذی گابرویی و دیوریتی منطقه نبیجان (جنوبباختر کلیبر، شمالباختر ایران): نگرشی بر ماگماتیسم پس از برخورد
نویسندگان
1 گروه علوم زمین، دانشکده علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
2 گروه معدن، مرکز آموزش عالی شهید باکری میاندوآب، دانشگاه ارومیه، میاندوآب، ایران
3 گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
4 سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی تبریز، تبریز، ایران
doi
10.22108/ijp.2016.20839چکیده
در منطقه نبیجان واقع در جنوبباختر شهرستان کلیبر تودههای نفوذی با ترکیب گابرو و دیوریت رخنمون دارند. بر اساس مطالعات صحرایی، توده دیوریتی جوانتر بوده، به درون گابروها نفوذ کرده است. بررسی ترکیب ژئوشیمیایی این دو توده بیانگر وجود تفاوتهای اساسی بین آنهاست. تغییرات اکسیدهای اصلی در برابر SiO2 و Mg# و همچنین، نسبتهای عناصر کمیاب در این تودهها بیانگر تأثیر فرآیندهای تفریق و آلایش پوستهای (AFC) بر ترکیب این سنگهاست. با این وجود، با توجه به ویژگیهای ژئوشیمیایی، خاستگاه این دو توده از یک ماگمای واحد است. تفاوت در ترکیب ژئوشیمی این دو توده ناشی از تبلور تفریقی و جدایش برخی کانیها از ماگمای اولیه است. بهگونهایکه در مراحل نخستین، کانیهای الیوین، ارتوپیروکسن، کلینوپیروکسن و پلاژیوکلاز غنی از کلسیم از ترکیب ماگما جدا شده و سنگهای گابرویی را بهوجود آورده است. جدایش این کانیها ماگمای باقیمانده را از آب و عناصر ناسازگار غنی کرده است و با تبلور کانیهای آمفیبول، بیوتیت، پلاژیوکلازهای غنی از سدیم همراه با مقادیر کمی کلینوپیروکسن سنگهای دیوریتی تشکیل شدهاند. تفریق و جدایش این کانیها ویژگیهای تولهایتی و کالکآلکالن را بهترتیب به گابروها و دیوریتهای نبیجان داده است. تودههای گابرویی و دیوریتی منطقه نبیجان هم ویژگیهای ژئوشیمیایی حاشیههای فعال قارهای و هم ویژگیهای ماگمای درونصفحهای را از خود نشان میدهند. این ویژگیها مربوط به جایگاههای پس از برخورد پوستههای قارهای است.
