ماگماتیسم اردوویسین-دونین در شمال شاهرود: شاهدی بر کافتزایی طولانی مدت پالئوتتیس در البرز شرقی
نویسندگان
1 شاهرود- بلوار دانشگاه- دانشگاه صنعتی شاهرود- دانشکده علوم زمین
2
doi
چکیده
یکی از ویژگیهای واحدهای سنگی اردوویسین تا دونین در نواحی شمال شاهرود، حضور حجم زیادی از سنگهای آذرین با ترکیب بازالتی به شکل دایک، سیل و گدازه در درون آنها است. بیشترین حجم این سنگهای آذرین به طور عمده در مجموعه بازالتی سلطانمیدان قرار دارد که با ضخامتی در حدود 1000 متر به شکل جریانهای متعدد گدازه بازالتی، آگلومرای بازالتی، توف و چندین میانلایه رسوبی در بازه زمانی اردوویسین فوقانی تا ابتدای سیلورین پایانی تشکیل شده است. تکتونیک کششی فعال حاکم بر منطقه و ایجاد گسیختگیهای شدید در سنگکره قارهای در این بازه زمانی منجر به کاهش ناگهانی فشار وارد بر ستونهای گوشتهای درحال صعود و فراهم شدن شرایط برای ذوب بخشی وسیع و ایجاد حجم زیاد ماگمای بازالتی شده است. شواهد ژئوشیمیایی نشان میدهد که ماگماهای بازالتی ایجاد شده در بازه زمانی اردوویسین-دونین دارای ماهیت انتقالی تا آلکالن است و از یک ستون گوشتهای غنیشده درحال صعود در یک جایگاه کششی کافت درون قارهای برخاستهاند. ماهیت و جایگاه زمینساختی این ماگماتیسم بازالتی طی پالئوزوئیک زیرین-میانی بیانگر تداوم حرکات کششی طولانی مدت مرتبط با مراحل آغازین کافتزایی پالئوتتیس در شمال ایران است.
