فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش به بررسی همنشینی صفات دوتایی خدا در پایان آیات قرآن (یعنی صفاتی مانند علیم و حکیم، غفور و رحیم و... که به نحو مزدوج در پایان آیات آمده‌اند) می‌پردازد. آشنایی با نحوه چینش این صفات علاوه بر کمک به فهم بلاغت قرآن، به فهم خداشناسی قرآن هم کمک می‌کند. پرسش این است که ترکیب و ترتیب این صفات از چه نظم ویژه‌ای پیروی می‌کند. با الهام از مفهوم «میل ترکیبی» در شیمی (یعنی تمایل عناصر به ترکیب با یکدیگر)، ادعا می‌شود که این صفات از قوانینی مشابه جدول عناصر تبعیت می‌کنند؛ به این معنا که هر صفت، «میل ترکیبی» خاصی با صفات دیگر دارد. برای اثبات این ادعا، صفات دوتایی خدا استخراج و دسته‌بندی شدند.یافته‌ها حاکی از آن است که صفات الهی از دامنه و شدت میل ترکیبی متفاوتی برخوردارند؛ به گونه‌ای که برخی صفات بارها در کنار یکدیگر ظاهر می‌شوند، اما با برخی دیگر هرگز همنشین نمی‌گردند. همچنین، ترتیب این صفات از الگوهای ثابت یا سیالی تبعیت می‌کند که با بافت آیه و فواصل قرآنی مرتبط است. این کشف، علاوه بر زیبایی‌شناسی ادبی قرآن، زمینه‌ را برای مطالعات عمیق‌تر در حوزه تفسیر، زبان‌شناسی قرآن و نظام‌مندسازی مفاهیم کلامی با تکیه بر قرآن فراهم می‌کند.