مروری بر پپتیدهای زیست فعال: روش تولید، عملکرد فیزیولوژیکی و خواص سلامت بخش

نویسندگان

1 استاد، دانشکده علوم و صنایع غذایی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

2 رشته علوم وصنایع غذایی، دانشکده علوم و صنایع غذایی، دانشگاه کشاورزی و منایع طبیعی گرگان

3 دانشکده علوم و صنایع غذایی، دانشگاه کشاورزی و منایع طبیعی گرگان

doi
10.22069/fppj.2024.22450.1813
چکیده

پپتیدهای زیست فعال حاصل از تجزیه پروتئین‌ها نقش عمده‌ای در توسعه غذاهای فراسودمند مختلف دارند. در سال‌های اخیر، نقش پپتیدهای زیست‌فعال مشتق شده از مواد غذایی در تحقیقات تغذیه‌ای و دارویی اهمیت فزاینده‌ای یافته است. بخش قابل توجهی از پژوهش‌ها نقش این ترکیبات را در بهبود سلامت انسان مورد بحث قرار داده‌اند. پپتیدهایی که از طریق هیدرولیز آنزیمی پروتئین‌ها به دست می‌آیند دارای چندین عملکرد در شرایط آزمایشگاهی و درون‌بدنی می‌باشند. خواص ضدمیکروبی، آنتی اکسیدانی، ضدفشار خون، ضدسرطانی و ضددیابتی پپتیدها ثابت شده است. مشخص شده است که کاربرد بیولوژیکی این پپتیدها به اندازه و ساختارآن‌ها بستگی دارد. آن‌ها می‌توانند از اکسیداسیون و تخریب میکروبی در غذاها جلوگیری کنند و همچنین درمان بیماری‌ها و اختلالات مختلف را بهبود بخشند و در نتیجه کیفیت زندگی را افزایش دهند. شواهد متعددی وجود دارد که نشان می‌دهد استرس اکسیداتیو در ارگانیسم‌های زنده در بیماری‌زایی و تکامل بسیاری از بیماری‌های مزمن نظیر سرطان، تصلب شرایین و دیابت دخالت دارد. آزمایش-های متعدد نشان داده است که افزودن پروتئین‌های هیدرولیز‌شده یا پپتیدها با ویژگی آنتی‌اکسیدانی می‌توانند به طور موثری از اکسیداسیون چربی‌ها در طی حمل و نقل و نگهداری ممانعت نماید که این امر باعث حفظ طعم و کیفیت تغذیه‌ای موادغذایی می‌گردد. عملکرد مختلف و اثرات مثبت بر سلامتی و اجرای اثر بیولوژیکی بالقوه پپتیدهای حاصل از پروتئین-های غذایی تا حد زیادی به توانایی آن برای دست نخورده ماندن تا رسیدن به اندام هدف بستگی دارد. تحقیقات نشان داده است پپتیدهای با اندازه‌های مختلف می توانند از اپیتلیوم روده عبور کنند. برای اعمال اثرات خود، پپتیدها باید فعالیت زیستی خود را در طول فرآیند هضم حفظ کنند، که نیاز به تعیین مناسب ترین ساختارها یا اصلاح پپتید با روش های شیمیایی (لیپیداسیون) یا روش های فیزیکی (ریزپوشانی) دارد. از این رو توسعه پپتیدهای آنتی اکسیدانی طبیعی از موادغذایی یا سایر منابع به‌عنوان جایگزین نگهدارنده های غذایی، می‌تواند به کاهش نگرانی مصرف کنندگان در ارتباط با خطرات مرتبط با سمیت آنتی‌اکسیدان‌های سنتزی مورد استفاده در موادغذایی کمک شایانی نماید. مواد اولیه ارزان و در دسترس مانند فرآورده‌های جانبی صنعتی دارای مقدار بالای پروتئین را می‌توان جهت استخراج پپتیدهای آنتی‌اکسیدان مورد استفاده قرار دارد. نگرانی‌ها و چالش‌هایی در مورد پپتیدهای زیستی مشتق شده از منابع غذایی وجود دارد. اما محققین ثابت کرده‌اند، پپتیدهای زیست فعال در دوز مناسب به طور کلی بی خطر در نظر گرفته می شوند. این مطالعه به بررسی انواع پپتیدهای زیست فعال استخراج شده از موادغذایی و کاربرد سلامتی بخش آن‌ها می‌پردازد. همچنین این مطالعه به بررسی روش استخراج پپتیدهای زیست فعال و کاربرد سلامتی بخش آن‌ها می‌پردازد.