فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در نظام بین‌الملل کنونی، تحریم ابزاری است که در راستای کنترل یا تغییر سیاست‌های بازیگران چالشگر، از آن مکرراً استفاده می‌شود. در دهه‌های اخیر مهم‌ترین عاملی که باعث اعمال تحریم‌ علیه ایران شده، وقوع انقلاب اسلامی و تقابل با غرب و هژمونی‌ آمریکا و همچنین برنامه هسته‌ای ایران بوده است که نگاه مجامع بین‌المللی را بخصوص از دهه گذشته متوجه خود ساخته‌ است. هدف اصلی این مقاله بررسی و ارائۀ تحلیل دقیق‌تری از تحریم‌های بین‌المللی اعمال‌شده علیه جمهوری اسلامی ایران و ارائۀ یک الگوی گونه شناختی از آن است. نتایج و خروجی حاصل از این گونه شناسی می‌تواند برای مقابله بهتر با نظام تحریم‌ها و تهدیدهای ناشی از آن مؤثر واقع شود. پرسش محوری این پژوهش آن است که تحریم‌های اعمال‌شده علیه ایران در بازۀ سال‌های 1358 تا 1395 از چه جهاتی قابل دسته‌بندی هستند و هر عنوان تحریمی در چارچوب کدام گونه قابل‌تحلیل است؟ فرضیۀ پژوهش نیز چنین خواهد بود که تحریم‌هایی که علیه ایران وضع‌شده‌اند، از حیث مرجع صدور، حوزۀ موضوعی، علت غایی، شدت، سطح، نوع هدف و الزام‌آور بودن یا نبودن قابل‌تفکیک هستند؛ که به مصادیق این موارد با بهره‌گیری از معیارها و الگوهای تفکیک انواع گونه‌ها پرداخته‌شده است. شناخت گونه‌های تحریم‌ها و مفاد هر یک نیازمند اطلاع از چیستی هر تحریم و جای دادن آن در هر دسته مستلزم پاسخ به چرایی‌ها است؛ لذا روش پژوهش توصیفی-تحلیلی است. متناسب با روش پژوهش، شیوه گردآوری اطلاعات در این پژوهش اسنادی و کتابخانه‌ای می‌باشد. از یافته‌های قابل‌توجه این پژوهش آن است که ازنظر حوزۀ موضوعی تحریم‌ها، بخش انرژی ایران مواجه با بیشترین میزان تحریم‌های ایالات‌متحده و اتحادیۀ اروپا بوده است.