تحلیل هزینه- فایده امرژی نظام‌های کشت در توسعه پایدار کشاورزی منطقه سیستان

نویسندگان

1 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سیستان، زابل، ایران

2 گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

3 مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی سیستان، زابل، ایران

doi
10.22069/jead.2025.23297.1883
چکیده

دستیابی به پایداری کشاورزی و کاهش فشار زیست‌محیطی دو هدف عمده مدیریت بوم نظام در قرن حاضر است که عدم کارایی مناسب انرژی، آن را با چالش مواجه نموده است. هدف این مطالعه، تحلیل هزینه- فایده امرژی نظام های کشت در توسعه پایدار کشاورزی منطقه سیستان می باشد. در این مطالعه منابع مختلف تأمین انرژی و شاخص‌های مهم پایداری و بار زیست محیطی برای سه‌نظام کشت گندم، انگور یاقوتی و خیار گلخانه‌ای سیستان در سال 1402 با استفاده از روش تحلیل هزینه- فایده امرژی مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد کل امرژی مصرفی در سه‌نظام کشت گندم، انگور یاقوتی و خیار گلخانه‌ای به‌ترتیب برابر 1016×06/1، 1016×94/1 و 1018×094/1 ام ژول خورشیدی در هکتار به دست آمد. شاخص بهره‏وری انرژی برای سه‌نظام کشت به ترتیب برابر 115/0، 28/0 و 035/0 کیلوگرم بر مگاژول بدست آمد که بیشترین بهره‌وری برای انگور یاقوتی وکمترین بهره‌وری برای خیار گلخانه‌ای بود. شاخص نسبت سود به هزینه برای سه‌نظام کشت گندم، انگور یاقوتی و خیار گلخانه‌ای به ترتیب برابر 6/1، 08/3 و 39/1 بدست آمد و شاخص بهره‌وری برای سه‌نظام کشت فوق به ترتیب برابر 109/0، 154/0 و 001/0 بدست آمد. نتایج نشان می‌دهد که اگرچه در ظاهر سیستم کشت خیار گلخانه‌ای درآمد بیشتری را نصیب کشاورز می‌کند در بین نظام‌های موردبررسی کمترین نسبت سود به هزینه و کمترین بهره‌وری مربوط به‌نظام کشت خیار گلخانه‌ای می‌باشد.