بازخوانی نظریه حجیت فهم سلف بر پایه تحلیل مفهومی و مصداقی آن در آیه صدم سوره توبه
نویسندگان
1 * دانشیار گروه مذاهب اسلامی، دانشگاه ادیان و مذاهب اسلامی (نویسنده مسئول)
2 دانشآموختۀ سطح 3 مذاهب اسلامی موسسه مذاهب اسلامی حوزه علمیه قم
doi
04.103چکیده
حجیت فهم سلف اساسیترین مبنای فکری سلفیه است. آنان بر این باورند که فهم سلف به دلیل عواملی مثل سلامت نفس در دریافت نصوص، قرابت با پیامبر، نزدیکبودن به زمان نزول قرآن، اسلم، اعلم و احکم از خلف است. سلفیان برای توجیه دیدگاه خود به آیات مختلفی استدلال کردهاند. آیه صدم سوره توبه از ادله مهم آنان بر این مدعاست. آنان با تمسک به عموم این آیه و برقراری ارتباط میان تبعیت و فهم در پی اثبات حجیت فهم سلف بر آمدهاند. هرچند سلفی که بر تبعیت علمی و عملی خود بر آموزههای پیامبر پایبند مانده است دارای فضیلت است، ادعای تبعیت مطلق از آنان بدون دلیل است. استدلال به آیه صدم سوره توبه نیز با اشکالات فراوانی همچون خلط معنای عمل با فهم، عمومیتنداشتن آیه، عدم تلازم میان رضایت و حجیت فهم، مطلقنبودن معنای تبعیت و روایات دلالتکننده بر فضیلت خلف بر سلف روبهروست. در این مقاله سعی شده است علاوه بر تبیین مدعای سلفیان به بررسی و نقد ادله آنان پرداخته شود.